Từ ngày 01/3/2026, Luật Bảo vệ bí mật nhà nước năm 2025 (Luật số 117/2025/QH15) có hiệu lực thi hành, thay thế Luật Bảo vệ bí mật nhà nước năm 2018. Với nhiều quy định mới theo hướng hoàn thiện cơ sở pháp lý về bảo vệ bí mật nhà nước trong tình hình mới, nhất là trong môi trường số và trên không gian mạng, Luật có tác động trực tiếp đến công tác quản lý, sử dụng tài liệu, hồ sơ vụ án, vụ việc và yêu cầu chuyển đổi số trong ngành Kiểm sát nhân dân.
Đối với ngành Kiểm sát nhân dân, việc nghiên cứu, quán triệt và tổ chức thực hiện đầy đủ, nghiêm túc các quy định của Luật có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ bí mật nhà nước, đồng thời phục vụ hiệu quả yêu cầu cải cách tư pháp, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp.
Một số điểm mới đáng chú ý của Luật như sau:
Thứ nhất, hoàn thiện cơ sở pháp lý đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, bổ sung quy định về “mạng LAN độc lập” và “văn bản điện tử chứa bí mật nhà nước”
Một trong những nội dung mới đáng chú ý của Luật là bổ sung các khái niệm có ý nghĩa nền tảng trong công tác bảo vệ bí mật nhà nước gắn với môi trường số.
Theo đó, “mạng LAN độc lập” được xác định là mạng máy tính cục bộ trong phạm vi cơ quan, tổ chức, không kết nối với Internet hoặc mạng viễn thông bên ngoài. Việc luật hóa khái niệm này tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho các cơ quan, đơn vị trong việc soạn thảo, lưu trữ, quản lý tài liệu có nội dung bí mật nhà nước trên hạ tầng mạng nội bộ độc lập, góp phần tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn triển khai nhiệm vụ.
Đối với ngành Kiểm sát nhân dân, đây là cơ sở quan trọng để các đơn vị nghiên cứu, tổ chức ứng dụng công nghệ thông tin trong xử lý văn bản, hồ sơ, tài liệu nghiệp vụ có liên quan đến bí mật nhà nước, đồng thời bảo đảm yêu cầu chặt chẽ về an ninh, an toàn thông tin.
Bên cạnh đó, việc ghi nhận “văn bản điện tử chứa bí mật nhà nước” cũng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, tạo hành lang pháp lý cho việc quản lý, trao đổi, lưu trữ dữ liệu số có nội dung bí mật nhà nước. Quy định này phù hợp với xu hướng chuyển đổi số hiện nay, đồng thời mở ra điều kiện thuận lợi để ngành Kiểm sát nhân dân từng bước đẩy mạnh số hóa hồ sơ, tài liệu nghiệp vụ gắn với yêu cầu bảo mật theo quy định của pháp luật.
Thứ hai, tăng cường phân cấp, phân quyền trong xác định độ mật và cho phép sao, chụp tài liệu, vật chứa bí mật nhà nước
Luật Bảo vệ bí mật nhà nước năm 2025 thể hiện rõ tinh thần đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tạo sự chủ động hơn cho các cơ quan, tổ chức trong quá trình tổ chức thực hiện nhiệm vụ.
Theo đó, cấp phó của người đứng đầu cơ quan, tổ chức được giao thẩm quyền xác định bí mật nhà nước, độ mật và cho phép sao, chụp tài liệu, vật chứa bí mật nhà nước theo phạm vi được luật quy định. Quy định này góp phần khắc phục tình trạng bị động, chậm trễ trong xử lý công việc khi người đứng đầu vắng mặt; đồng thời bảo đảm tính kịp thời, liên tục trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành.
Đối với ngành Kiểm sát nhân dân, quy định nêu trên có ý nghĩa thực tiễn rõ nét trong giải quyết công việc hằng ngày, nhất là đối với các tài liệu, hồ sơ cần xử lý khẩn trương, phục vụ hoạt động thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử, kiểm sát thi hành án và các lĩnh vực công tác khác của Ngành.
Đáng chú ý, để phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy mới, Luật đã quy định thẩm quyền cho người đứng đầu Viện kiểm sát nhân dân khu vực trong việc cho phép sao, chụp tài liệu, vật chứa bí mật nhà nước theo mức độ được pháp luật quy định. Đây là điểm mới cần được các đơn vị quan tâm nghiên cứu, triển khai thống nhất, bảo đảm đúng thẩm quyền, đúng trình tự, thủ tục.
Thứ ba, siết chặt các yêu cầu về an ninh, an toàn thông tin; bổ sung quy định ngăn ngừa nguy cơ lộ, lọt bí mật nhà nước từ công nghệ mới
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, nguy cơ xâm phạm bí mật nhà nước thông qua các thiết bị điện tử, phần mềm độc hại, công nghệ mới, trong đó có trí tuệ nhân tạo, ngày càng gia tăng. Luật Bảo vệ bí mật nhà nước năm 2025 đã bổ sung, hoàn thiện các quy định về hành vi bị nghiêm cấm nhằm đáp ứng yêu cầu bảo vệ bí mật nhà nước trong điều kiện mới.
Theo tinh thần của Luật, việc ứng dụng công nghệ mới phải đặt dưới yêu cầu kiểm soát chặt chẽ về an ninh, an toàn thông tin; nghiêm cấm hành vi lợi dụng trí tuệ nhân tạo hoặc các công nghệ khác để xâm phạm, chiếm đoạt, làm lộ, mất bí mật nhà nước.
Đồng thời, Luật cũng nhấn mạnh yêu cầu không sử dụng máy tính, thiết bị, phương tiện không bảo đảm điều kiện an ninh, an toàn để soạn thảo, lưu giữ, truyền đưa thông tin, tài liệu, vật chứa bí mật nhà nước. Đây là quy định có ý nghĩa trực tiếp đối với đội ngũ cán bộ, công chức, Kiểm sát viên trong toàn Ngành, nhất là trong quá trình khai thác, sử dụng thiết bị công nghệ thông tin phục vụ công tác chuyên môn, nghiệp vụ.
Từ thực tiễn ngành Kiểm sát nhân dân cho thấy, việc quản lý chặt chẽ thiết bị đầu cuối, hệ thống lưu trữ, phần mềm dùng chung và tài khoản truy cập có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong phòng ngừa nguy cơ lộ, mất bí mật nhà nước, bảo đảm an toàn cho hồ sơ, tài liệu nghiệp vụ.
Thứ tư, tiếp tục xác định trọng tâm bảo vệ bí mật nhà nước đối với lĩnh vực tư pháp, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án hình sự
Luật mới được xây dựng theo hướng rà soát, xác định rõ phạm vi bí mật nhà nước, bảo đảm chặt chẽ, thiết thực, tránh dàn trải. Đối với ngành Kiểm sát nhân dân, các thông tin quan trọng chưa được công khai thuộc lĩnh vực khởi tố, điều tra, thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp tiếp tục là nhóm thông tin cần được quản lý, bảo vệ nghiêm ngặt theo quy định.
Điều này phù hợp với tính chất đặc thù của hoạt động tư pháp và chức năng, nhiệm vụ của ngành Kiểm sát nhân dân; đồng thời đặt ra yêu cầu đối với từng đơn vị, từng cán bộ, công chức, Kiểm sát viên phải nắm vững danh mục bí mật nhà nước thuộc lĩnh vực được phân công phụ trách, thực hiện đúng quy trình bảo mật từ khâu đề xuất, soạn thảo, phê duyệt, in ấn, quản lý, sử dụng, bảo quản, giao nhận, sao chụp, tiêu hủy tài liệu, vật chứa bí mật nhà nước.
Cùng với đó, việc tổ chức rà soát, sửa đổi, bổ sung danh mục bí mật nhà nước thuộc Viện kiểm sát nhân dân tiếp tục là nhiệm vụ quan trọng, góp phần bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất trong tổ chức thực hiện.
Thứ năm, đề cao trách nhiệm cá nhân trong tổ chức hội nghị, hội thảo, cuộc họp có nội dung bí mật nhà nước.
Luật Bảo vệ bí mật nhà nước năm 2025 có sự điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn trong quản lý tài liệu, vật chứa bí mật nhà nước tại hội nghị, hội thảo, cuộc họp. Theo đó, việc thu hồi tài liệu, vật chứa bí mật nhà nước sau hội nghị, hội thảo, cuộc họp được giao cho người chủ trì xem xét, quyết định trên cơ sở tính chất, nội dung, yêu cầu bảo mật của từng cuộc họp cụ thể.
Gắn liền với quyền hạn đó là trách nhiệm cá nhân của người chủ trì trong việc bảo đảm an toàn, không để xảy ra lộ, mất bí mật nhà nước trong suốt quá trình tổ chức hội nghị, hội thảo, cuộc họp. Quy định này vừa tăng tính chủ động, vừa nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu, người được giao chủ trì trong thực hiện nhiệm vụ.
Đối với ngành Kiểm sát nhân dân, đây là yêu cầu cần được quán triệt nghiêm túc trong tổ chức các hội thảo, cuộc họp giao ban, hội nghị chuyên đề, hội nghị trực tuyến, họp liên ngành và các hoạt động nghiệp vụ có sử dụng tài liệu, thông tin thuộc phạm vi bí mật nhà nước.
Có thể khẳng định, Luật Bảo vệ bí mật nhà nước năm 2025 đã bổ sung nhiều quy định mới quan trọng, phù hợp với yêu cầu thực tiễn trong giai đoạn hiện nay, nhất là yêu cầu bảo vệ bí mật nhà nước trong môi trường số và trên không gian mạng. Đối với ngành Kiểm sát nhân dân, việc triển khai thi hành Luật không chỉ là yêu cầu pháp lý bắt buộc mà còn là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước, bảo đảm an toàn thông tin, phục vụ tốt nhiệm vụ thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp.
Trong thời gian tới, các đơn vị trong toàn ngành Kiểm sát nhân dân cần tiếp tục tăng cường tuyên truyền, phổ biến, quán triệt sâu sắc các quy định của Luật; rà soát, hoàn thiện quy chế, quy trình nội bộ; nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu, của mỗi cán bộ, công chức, Kiểm sát viên trong công tác bảo vệ bí mật nhà nước; gắn chặt yêu cầu bảo mật với nhiệm vụ cải cách tư pháp, chuyển đổi số, xây dựng Ngành ngày càng chính quy, hiện đại, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới./.