TÌM HIỂU VỀ NĂM ĐỨC TÍNH CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH DẠY CÁN BỘ KIỂM SÁT: CÔNG MINH, CHÍNH TRỰC, KHÁCH QUAN, THẬN TRỌNG, KHIÊM TỐN
MAI VĂN ÚT - Vụ 11 Viện kiểm sát nhân dân tối cao
Chủ tịch Hồ Chí Minh là tấm gương trọn đời phấn đấu, hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người và nhân loại; là tấm gương mẫu mực về cần kiệm, liêm chính, chí công vô tư, Người có đời riêng trong sáng, nếp sống giản dị và đức khiêm tốn phi thường.
Đất nước ta đã và đang đẩy mạnh sự nghiệp đổi mới, tích cực và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, phát triển theo con đường xã hội chủ nghĩa; do đó, việc "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh" trở nên hết sức quan trọng. Bởi vì tư tưởng đạo đức của Hồ Chí Minh luôn là bộ phận quan trọng của nền tảng tinh thần xã hội, là động lực, nguồn sức mạnh to lớn để nhân dân ta phát huy nội lực, vượt qua thách thức, khó khăn để tiến lên. Học tập và làm theo tấm gương đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh còn là một biện pháp quan trọng để giữ vững niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước.
Hưởng ứng cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, Viện kiểm sát nhân dân tối cao phát động phong trào học tập và làm theo lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với cán bộ Kiểm sát đó là phải thường xuyên rèn luyện 5 đức tính: "Công minh, chính trực, khách quan, thận trọng, khiêm tốn". Điều này càng đặc biệt có ý nghĩa khi ngành Kiểm sát đang trong tiến trình cải cách tư pháp theo Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị.
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, hiệu quả hoạt động của bộ máy quản lý Nhà nước phụ thuộc rất lớn vào chất lượng đội ngũ cán bộ công chức, Người cho rằng: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc. Công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém”. Do vậy, Người luôn chăm lo giáo dục đạo đức cho các tầng lớp xã hội trên mọi lĩnh vực hoạt động nói chung, đặc biệt là xây dựng và giáo dục đạo đức cho tầng lớp cán bộ, đảng viên nói riêng. Ở mỗi ngành, nghề, Người thường có những lời dạy về đạo đức rất gần gũi, giản dị nhưng vô cùng sâu sắc. Những lời dạy của Người không văn hoa, kiểu cách, dù ra đời trong hoàn cảnh nào cũng vẫn đảm bảo tính thời sự ở mọi lĩnh vực. Đối với ngành Kiểm sát, Người căn dặn cán bộ Kiểm sát phải thường xuyên rèn luyện 5 đức tính: "Công minh, chính trực, khách quan, thận trọng, khiêm tốn".
Để “Công minh” đòi hỏi người cán bộ Kiểm sát phải công bằng, sáng suốt trong thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp. Khi giải quyết công việc, cán bộ Kiểm sát phải công bằng, rõ ràng, không thiên vị, mờ ám; không vì yêu, ghét, vì tình riêng làm ảnh hưởng đến công việc, đến lợi ích chung; phải sáng suốt để phân biệt rõ đúng sai, mọi quyết định được đưa ra đều phải trên cơ sở thực tiễn và các quy định của pháp luật.
“Chính trực” là phẩm chất quan trọng của người cán bộ Kiểm sát, chính trực tức là có tính ngay thẳng. Trong quá trình giải quyết công việc, tính ngay thẳng đòi hỏi người cán bộ Kiểm sát phải tuân thủ các quy tắc đạo đức nghề nghiệp, không vụ lợi, không vì tiền hoặc các lợi ích khác mà làm sai sự thật.
Công minh và chính trực là hai phẩm chất chính trị, đạo đức quan trọng nhất của người cán bộ Kiểm sát. Người cán bộ Kiểm sát phải là người chính trực, ngay thẳng vì nếu không là người chính trực, ngay thẳng thì không thể giải quyết công việc một cách công bằng, sáng suốt được.
“Khách quan” là phương pháp làm việc theo đó người cán bộ Kiểm sát khi nhìn nhận, xem xét sự việc, hiện tượng phải xuất phát từ thực tế, có tư duy khách quan, không dựa vào suy đoán chủ quan của bản thân mình mà phải có căn cứ khoa học, căn cứ pháp lý để tìm ra sự thật, tìm ra bản chất của sự việc. Trong thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp, cán bộ Kiểm sát phải tôn trọng sự thật khách quan, không chủ quan duy ý chí; từ đó mới có thể giải quyết một cách khách quan, toàn diện các vấn đề theo đúng quy định của pháp luật. Để làm được việc đó người cán bộ Kiểm sát phải công minh, chính trực, có lương tâm, đạo đức nghề nghiệp, không vì lợi ích cá nhân mà làm sai lệch sự việc.
Xuất phát từ tính chất quyết liệt, gay go, phức tạp của công tác đấu tranh phòng chống tội phạm đòi hỏi người cán bộ Kiểm sát phải thận trọng trong giải quyết công việc, trong cử chỉ, hành động, lời nói. Người cán bộ Kiểm sát khi xem xét một vấn đề nào đó phải xem xét, cân nhắc ở nhiều khía cạnh, nhiều mặt khác nhau và phải đặt trong những hoàn cảnh cụ thể để giải quyết. Việc giải quyết, xử lý công việc của cán bộ Kiểm sát thường liên quan đến tội phạm, hình phạt, đến quyền và nghĩa vụ của công dân, thậm chí là tính mạng của con người do đó mà tính thận trọng là vô cùng cần thiết. Ngoài ra, thận trọng còn thể hiện lương tâm, trách nhiệm, đạo đức nghề nghiệp của người cán bộ Kiểm sát đối với công việc được giao.
Thận trọng và khách quan có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Trên cơ sở thận trọng suy tính, đắn đo, điều tra nghiên cứu kỹ lưỡng thì mới có thể xử lý công việc một cách khách quan, truy tố đúng người, đúng tội, đúng pháp luật; không bỏ lọt tội phạm và không làm oan người vô tội. Trong giải quyết công việc, người cán bộ Kiểm sát phải có tâm trong sáng, có bản lĩnh vững vàng, giải quyết công việc có lý, có tình và chỉ tuân theo pháp luật, không bị sa ngã và không chịu sức ép của bất kỳ thế lực nào.
“Khiêm tốn” là đức tính theo đó người cán bộ Kiểm sát phải có ý thức và thái độ đúng mức trong việc đánh giá bản thân, không tự mãn, tự kiêu, không tự cho mình là hơn người. Khiêm tốn thể hiện ở thái độ cầu thị, cầu tiến bộ, không hách dịch, cửa quyền, khiêm tốn học hỏi.v.v.
Trong quan hệ với đồng nghiệp, với các cơ quan hữu quan và với nhân dân, chỉ có khiêm tốn mới có được sự gần gũi, sự ủng hộ, mới dành được sự hợp tác, giúp đỡ một cách tích cực. Trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm diễn biến hết sức phức tạp như hiện nay, người cán bộ Kiểm sát dù có chuyên môn, nghiệp vụ giỏi đến đâu cũng cần phải có sự phối hợp giúp đỡ của đồng nghiệp, các cơ quan hữu quan và nhân dân. Sự phối hợp, giúp đỡ này sẽ không thể có hiệu quả thiết thực nếu cán bộ Kiểm sát thiếu đức tính khiêm tốn. Như vậy, khiêm tốn học hỏi, thường xuyên học tập nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ là một đòi hỏi khách quan trong tình hình đất nước ta đã và đang hội nhập sâu, rộng vào nền kinh tế thế giới, thực tế đã và đang xuất hiện ngày càng nhiều các loại vi phạm, tội phạm hết sức đa dạng và phức tạp.
Rèn luyện 5 đức tính "Công minh, chính trực, khách quan, thận trọng, khiêm tốn" gắn với việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ của từng cán bộ, đảng viên trong ngành Kiểm sát là vô cùng quan trọng. Năm đức tính nói trên có mối quan hệ gắn bó hữu cơ với nhau, không được coi nhẹ đức tính này, nặng đức tính kia vì mỗi đức tính đều có những vai trò riêng và hết sức quan trọng trong việc hình thành phong cách làm việc, tác phong đạo đức của người cán bộ Kiểm sát theo tư tưởng đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Mỗi người cán bộ Kiểm sát tuỳ theo lĩnh vực công tác được phân công, nếu kiên trì rèn luyện theo 5 đức tính mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy thì công việc chắc chắn đạt được kết quả tốt hoặc hạn chế được thiếu sót, sai lầm, khuyết điểm trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của mình, góp phần nâng cao chất lượng công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp nói chung cũng như các mặt công tác khác của ngành Kiểm sát.
Thấm nhuần lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với cán bộ Kiểm sát, cán bộ công chức trong toàn ngành Kiểm sát, dù ở vị trí công tác nào, trong điều kiện, hoàn cảnh nào, đặc biệt là trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ được giao, quyết tâm phấn đấu học tập và làm theo lời dạy của Người. Thực hiện được như vậy là đã góp phần tích cực vào việc xây dựng đội ngũ cán bộ của ngành Kiểm sát trong sạch, vững mạnh đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đổi mới đất nước cũng như công cuộc cải cách tư pháp của nước ta hiện nay.