Quán triệt sâu sắc Nghị quyết Đại hội, ngành Kiểm sát nhân dân nêu cao quyết tâm chính trị, tiếp tục đổi mới toàn diện, nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp; chung sức, đồng lòng xây dựng Ngành chuyên nghiệp, hiện đại, liêm chính, phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ mà Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã đề ra.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam là sự kiện chính trị đặc biệt trọng đại, mở ra một kỷ nguyên phát triển mới cho đất nước, gắn với yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; bảo đảm, tôn trọng và bảo vệ quyền con người, quyền công dân. Quán triệt sâu sắc Nghị quyết Đại hội, ngành Kiểm sát nhân dân nêu cao quyết tâm chính trị, tiếp tục đổi mới toàn diện, nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp; chung sức, đồng lòng xây dựng Ngành chuyên nghiệp, hiện đại, liêm chính, phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ mà Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã đề ra.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam đã thành công rất tốt đẹp. Phương châm “Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển” của Đại hội là lời hiệu triệu, là mệnh lệnh của trách nhiệm trước lịch sử. Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta chung sức đồng lòng, quyết tâm đổi mới, hành động quyết liệt vì một Việt Nam hoà bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.
Đại hội XIV của Đảng đã thông qua Nghị quyết và các văn kiện, thể hiện tầm nhìn chiến lược và quyết tâm chính trị cao nhất, từ chủ trương đến kế hoạch và tổ chức thực hiện đều được xác định rõ ràng. Chính vì vậy, Nghị quyết Đại hội XIV thực sự trở thành một cẩm nang hành động của Đảng và cả hệ thống chính trị, là “ngọn đuốc soi đường” trên con đường phát triển mới[1].
1. Những chủ trương, định hướng lớn về xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, cải cách tư pháp, kiểm soát quyền lực trong giai đoạn phát triển mới
Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định: Xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo là nhiệm vụ trọng tâm của đổi mới hệ thống chính trị; luôn phải đặt trong tổng thể công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện.
Cùng với việc hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, Nghị quyết Đại hội XIV và các văn kiện của Đảng cũng nhấn mạnh yêu cầu cải cách bộ máy, trong đó nêu rõ: Tổ chức bộ máy hệ thống chính trị theo mô hình mới, đảm bảo vận hành đồng bộ, thông suốt, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ phát triển đất nước nhanh và bền vững; tiếp tục đổi mới mạnh mẽ công tác cán bộ, đảm bảo thực chất, hiệu quả, nhất là công tác thẩm định, đánh giá cán bộ, xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp thực sự có đức, có tài, không ngừng tự đổi mới, ngang tầm nhiệm vụ.
Trên cơ sở đó, tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định về chức năng, nhiệm vụ và tổ chức bộ máy của các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ...; tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tổ chức, nâng cao chất lượng hoạt động của Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân (VKSND), các cơ quan thanh tra, điều tra, thi hành án; tiếp tục hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ và hoạt động hiệu lực, hiệu quả của hệ thống Tòa án nhân dân, VKSND...; góp phần xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, công bằng, nghiêm minh, liêm chính, phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân.
Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định con người là trung tâm và mục tiêu của sự phát triển, qua đó đặt ra yêu cầu đối với các cơ quan tư pháp trong việc bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. Về bảo vệ quyền con người thông qua tư pháp, Nghị quyết Đại hội xác định: Nhà nước pháp quyền phải “bảo đảm và bảo vệ công lý, quyền con người, quyền công dân”.
Cải cách tư pháp, kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là nội dung rất quan trọng, gắn trực tiếp với chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp của ngành Kiểm sát nhân dân. Trong đó, vấn đề kiểm soát quyền lực được Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh với yêu cầu: “Tăng cường kiểm soát quyền lực trong Đảng và Nhà nước, tiếp tục đẩy mạnh đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí tiêu cực, củng cố niềm tin, sự gắn bó của Nhân dân với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa”.
Với niềm tin tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng, ngành Kiểm sát nhân dân nêu cao quyết tâm chính trị trong việc quán triệt và thực hiện nghiêm túc, hiệu quả chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm: “Mỗi cấp ủy, mỗi tổ chức đảng, mỗi đảng viên, mỗi cơ quan, đơn vị, trước hết là người đứng đầu phải chủ động chuyển từ “nhận thức đúng” thành “tổ chức triển khai có hiệu quả”; từ “quyết tâm cao” thành “kết quả rõ”; kết hợp “chỉ đạo, điều hành” với “kiểm tra, giám sát và chịu trách nhiệm”[2], là định hướng xuyên suốt trong lãnh đạo, chỉ đạo và đổi mới phương thức công tác kiểm sát trong giai đoạn phát triển mới.
2. Một số kết quả nổi bật của ngành Kiểm sát nhân dân trong nhiệm kỳ qua
Nhiệm kỳ qua đất nước ta phải đối diện với nhiều khó khăn, thách thức chưa từng có do đại dịch Covid-19, sự bất thường của thiên tai, cùng với đó là tác động của xung đột vũ trang, nguy cơ chiến tranh thương mại và chuyển dịch cục diện thế giới. Trong nước, tình hình tội phạm diễn biến phức tạp, án hình sự và các tranh chấp dân sự, hành chính đều tăng, dẫn đến khối lượng công việc của các cơ quan tư pháp, trong đó có ngành Kiểm sát tăng nhanh, phức tạp, áp lực hơn hẳn so với nhiệm kỳ trước[3]. Tội phạm xuất hiện nhiều phương thức, thủ đoạn mới, ngày càng tinh vi, có tổ chức, mang tính xuyên quốc gia, đặc biệt là tội phạm trên không gian mạng và các sai phạm nghiêm trọng trong các lĩnh vực đấu thầu, đất đai, tài chính, giáo dục, đáng chú ý tội phạm về tham nhũng, chức vụ gia tăng[4].
Dưới sự lãnh đạo của Đảng, ngành Kiểm sát đã nỗ lực vượt bậc; vừa khẩn trương sắp xếp mô hình Viện kiểm sát 03 cấp tinh gọn, hoạt động thông suốt, hiệu quả; vừa triển khai đồng bộ nhiều giải pháp đổi mới. Ngành đã đạt và vượt nhiều chỉ tiêu của Quốc hội giao; chất lượng công tố và kiểm sát tư pháp ngày càng nâng lên; oan, sai được hạn chế đến mức thấp nhất; nhiều vụ án nghiêm trọng, phức tạp, dư luận quan tâm được xử lý kịp thời, nghiêm minh, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân đối với cơ quan tư pháp. Một số kết quả nổi bật của ngành Kiểm sát nhân dân, như:
* Sắp xếp, lựa chọn mô hình Viện kiểm sát 03 cấp tinh gọn, hoạt động thông suốt, hiệu quả:
Một trong những dấu ấn mang tính đột phá của nhiệm kỳ là việc thực hiện thành công việc sắp xếp, tinh gọn bộ máy và lựa chọn mô hình VKSND 03 cấp (VKSND tối cao, VKSND cấp tỉnh và VKSND khu vực), đã chính thức vận hành và hoạt động thông suốt, hiệu quả từ ngày 01/7/2025.
Việc lựa chọn mô hình Viện kiểm sát 03 cấp đã kế thừa kinh nghiệm quý báu của mô hình VKSND hơn 65 năm hình thành và phát triển, phù hợp, thích ứng với giai đoạn phát triển mới của đất nước; đồng thời, bảo đảm đồng bộ với Tòa án và các cơ quan tư pháp khác. Quá trình sắp xếp, tinh gọn đã thực hiện theo đúng chủ trương, định hướng của Đảng, bảo đảm đúng lộ trình, thông suốt, không làm gián đoạn nhiệm vụ chuyên môn, không để xảy ra tình trạng bỏ sót vụ việc trong quá trình chuyển giao. Thông qua việc sắp xếp không những tinh gọn bộ máy mà còn lựa chọn, bổ nhiệm đội ngũ lãnh đạo, quản lý Viện kiểm sát các cấp có chất lượng và tập trung được các nguồn lực cho công tác kiểm sát.
* Triển khai đồng bộ các giải pháp đổi mới, đã đạt và vượt nhiều chỉ tiêu Quốc hội giao:
Ngành Kiểm sát nhân dân xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ đột phá, là “đòn bẩy” để đổi mới công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành. Ngành đã đưa vào vận hành Trung tâm điều hành thông minh; thí điểm quản lý án hình sự; ứng dụng Trợ lý ảo hỗ trợ Kiểm sát viên. Do triển khai đồng bộ các giải pháp đổi mới, ngành Kiểm sát nhân dân đã đạt và vượt nhiều chỉ tiêu quan trọng do Quốc hội giao, chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp ngày càng được nâng cao. Đặc biệt, năm 2025, trong điều kiện vừa sắp xếp tinh gọn bộ máy, nhưng ngành Kiểm sát đã lần đầu tiên đạt và vượt toàn bộ các chỉ tiêu Quốc hội giao, không có trường hợp nào Tòa án tuyên bị cáo không phạm tội, tỉ lệ đình chỉ điều tra do bị can không phạm tội giảm nhiều; đã kịp thời phát hiện, hủy bỏ quyết định khởi tố và không khởi tố không có căn cứ pháp luật; trực tiếp khởi tố, điều tra nhiều vụ án; trách nhiệm công tố trong hoạt động điều tra tiếp tục được tăng cường[5].
Xác định chống oan, sai và bỏ lọt tội phạm là nhiệm vụ xuyên suốt, quan trọng hàng đầu, ngành Kiểm sát nhân dân đã thực hiện kiểm sát chặt chẽ 100% các vụ án ngay từ khi khởi tố. Kết quả đáng ghi nhận là các trường hợp truy tố oan, sai giảm mạnh qua các năm[6]. Trách nhiệm công tố tại phiên tòa được tăng cường, chất lượng tranh tụng được nâng cao, bảo đảm việc buộc tội có căn cứ và đúng pháp luật.
Ngành Kiểm sát nhân dân đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan tố tụng kịp thời xử lý nghiêm minh, đúng tiến độ nhiều vụ án tham nhũng, kinh tế đặc biệt nghiêm trọng thuộc diện Ban Chỉ đạo Trung ương theo dõi, chỉ đạo[7], góp phần quan trọng vào cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; đồng thời củng cố vững chắc niềm tin của Nhân dân đối với các cơ quan tư pháp và sự nghiêm minh của pháp luật.
3. Một số nhiệm vụ trọng tâm của ngành Kiểm sát nhân dân trong giai đoạn mới
Trong nhiệm kỳ tới, đất nước ta bước vào giai đoạn phát triển mới với những thời cơ và thách thức đan xen, đặt ra những yêu cầu mới, như: (1) Tốc độ phát triển kinh tế - xã hội nhanh và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, đặc biệt là việc phát triển kinh tế số, thương mại điện tử, giao dịch xuyên biên giới…, mở ra cơ hội phát triển nhưng cũng làm gia tăng các loại tội phạm công nghệ cao, tham nhũng tài chính, rửa tiền, vi phạm chứng khoán, ngân hàng, đất đai và các tranh chấp quốc tế; (2) Với yêu cầu xây dựng nền tư pháp thật sự liêm chính, gần dân, thượng tôn pháp luật, bảo đảm quyền con người, quyền công dân; phòng chống và xử lý nghiêm mọi hành vi tham nhũng, tiêu cực, vi phạm đạo đức công vụ, đòi hỏi phải tăng cường kiểm soát quyền lực, nhất là sự lạm quyền trong hoạt động tư pháp; (3) Quá trình chuyển đổi số quốc gia đòi hỏi các cơ quan tư pháp nói chung, Viện kiểm sát nói riêng phải nhanh chóng chuyển từ mô hình truyền thống sang số hóa, đảm bảo kết nối, liên thông; công tác tư pháp phải đáp ứng các cam kết quốc tế và giải quyết kịp thời các tranh chấp có yếu tố nước ngoài.
Những yêu cầu trên đòi hỏi ngành Kiểm sát phải đổi mới mạnh mẽ, là trụ cột quan trọng góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, xây dựng nền tư pháp “Liêm chính - Chuyên nghiệp - Hiện đại”, kiến tạo xã hội “Công bằng - Kỷ cương”. Để thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, ngành Kiểm sát nhân dân tập trung thực hiện tốt một số nhiệm vụ trọng tâm sau đây:
Một là, tăng cường sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng đối với VKSND; làm tốt công tác xây dựng Đảng, xây dựng Ngành, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Ngành Kiểm sát phải thấm nhuần nguyên tắc Đảng lãnh đạo, xác định: Kiểm sát là công tác chính trị gắn với pháp luật và nghiệp vụ, trong đó, chính trị là nền tảng, định hướng; pháp luật là nguyên tắc; nghiệp vụ là đặc thù. Viện kiểm sát các cấp phải tích cực, chủ động tham mưu báo cáo, đề xuất với các cấp ủy Đảng, luôn bảo đảm sự lãnh đạo tập trung, thống nhất của Đảng, nhất là những chủ trương, định hướng lớn về cải cách tư pháp và đổi mới phương thức kiểm sát, bảo đảm công tác kiểm sát nhằm phục vụ nhiệm vụ chính trị của đất nước và nhiệm vụ chính trị địa phương; kịp thời cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV và các nghị quyết chiến lược, thực hiện nghiêm các đạo luật, nghị quyết của Quốc hội, sớm đưa nghị quyết của Đảng và pháp luật đi vào cuộc sống. Trong đó, đề xuất hoàn thiện chính sách hình sự, phân loại, xử lý tội phạm và cụ thể hóa các chủ trương, định hướng lớn như: Ưu tiên biện pháp dân sự, kinh tế, hành chính khắc phục hậu quả trước khi xử lý hình sự, tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động khắc phục hậu quả theo Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân; mở rộng phạm vi và nâng cao hiệu quả áp dụng thủ tục rút gọn theo Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới…
Quán triệt yêu cầu xây dựng nền tư pháp mạnh nhưng không lạm quyền; kỷ cương, kỷ luật nhưng gần dân, phục vụ Nhân dân tốt hơn; kiên quyết, bản lĩnh trong đấu tranh phòng, chống tội phạm nhưng nhân văn, hiệu quả, như phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm là: “Hoạt động kiểm sát không chỉ là thực thi pháp luật, mà còn là thực thi công lý với tinh thần nhân văn; pháp luật không chỉ để trừng trị, mà còn để giáo dục, cảm hóa, bảo vệ và khai mở lối đi cho sự hướng thiện”[8], ngành Kiểm sát sẽ tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy tinh, gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; nâng cao năng lực và phát huy hiệu quả mô hình VKSND 03 cấp theo phương châm “Trung ương tinh, tỉnh toàn diện, khu vực gần dân”; tăng cường sự lãnh đạo tập trung, thống nhất của Đảng trong toàn Ngành; hoàn thiện phân cấp, phân quyền bảo đảm rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, khắc phục tầng nấc trung gian, thực hiện tốt cơ chế phối hợp và kiểm soát quyền lực trong điều kiện bộ máy được sắp xếp, tinh gọn.
Đồng thời, chú trọng lựa chọn, giới thiệu nhân sự của Ngành bảo đảm tiêu chuẩn, điều kiện đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031; có kế hoạch bố trí người đứng đầu Viện kiểm sát không phải là người địa phương; xây dựng đội ngũ cán bộ Kiểm sát các cấp có bản lĩnh, đạo đức công vụ, tinh thông nghiệp vụ, tận tâm phục vụ Nhân dân; hoàn thiện cơ chế thu hút, đào tạo, trọng dụng nhân tài, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm; đổi mới công tác đánh giá cán bộ theo hướng thực chất, thông qua bộ chỉ số cụ thể (KPI); đề cao trách nhiệm nêu gương của cán bộ lãnh đạo, quản lý, tăng cường tự kiểm tra, thanh tra và chủ động phòng ngừa vi phạm.
Hai là, thực hiện tốt chức năng công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp, tăng cường kiểm soát quyền lực trong hoạt động tư pháp.
Viện kiểm sát nhân dân thông qua thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình góp phần kiểm soát chặt chẽ quyền lực, bảo đảm tuân thủ pháp luật trong toàn bộ quá trình tố tụng và giải quyết các tranh chấp dân sự, hành chính. Trong công tố, tăng cường trách nhiệm công tố trong hoạt động điều tra theo yêu cầu 4S: “Sớm hơn, sát hơn, sâu hơn, sắc hơn”, không để xảy ra oan, sai, bỏ lọt tội phạm, không hình sự hóa các quan hệ kinh tế, dân sự, hành chính; chú trọng công tác kiến nghị, phòng ngừa tội phạm, phối hợp xử lý nghiêm các vụ án, vụ việc nghiêm trọng, phức tạp, dư luận xã hội quan tâm; tiếp tục tăng cường năng lực Cơ quan điều tra VKSND tối cao vững mạnh, toàn diện, chuyên nghiệp, hiện đại.
Trong kiểm sát tư pháp, thực hiện hiệu quả phương châm 4T: “Tận tâm, tinh thông, thực chất, thuyết phục”, bảo đảm mọi hoạt động tư pháp tuân thủ pháp luật; kịp thời phát hiện, kiến nghị, kháng nghị vi phạm; mở rộng hợp tác quốc tế, nâng cao hiệu quả tương trợ tư pháp hình sự, thu hồi tài sản và xử lý tội phạm bỏ trốn, đáp ứng tốt yêu cầu chính trị, đối ngoại, nghiệp vụ.
Ba là, tập trung thực hiện thí điểm tố tụng dân sự công ích bảo đảm trọng tâm, trọng điểm, thiết thực, góp phần kiến tạo hội nhập và phát triển bền vững.
Bộ Chính trị đã có Kết luận và Quốc hội thông qua Nghị quyết số 205/2025/QH15 cho phép VKSND thí điểm khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ lợi ích công và nhóm người dễ bị tổn thương từ ngày 01/01/2026 tại 06 tỉnh, thành phố (Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ, Quảng Ninh, Đắk Lắk). Toàn Ngành tập trung thực hiện nhiệm vụ mới với yêu cầu 3T: “Trọng tâm - Trọng điểm - Thiết thực”. Trong đó, trọng tâm ở những lĩnh vực đang có nhiều bức xúc, vi phạm, như: Đất đai, tài nguyên, môi trường, an toàn vệ sinh thực phẩm, dược phẩm… và nhóm người yếu thế bị xâm hại; trọng điểm tập trung ở những nơi công cộng, thành phố, đô thị, khu công nghiệp, khu vực sông, bãi biển thường xuyên bị ô nhiễm…; thiết thực là lựa chọn những vụ việc thực sự mang lại giá trị thiết yếu cho cộng đồng, dân cư và xã hội.
Bốn là, tập trung chuyển đổi số toàn ngành Kiểm sát, hướng tới liên thông, đồng bộ với các cơ quan tư pháp, góp phần xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại.
Ngành Kiểm sát xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ chiến lược, hướng tới xây dựng Viện kiểm sát số, bảo đảm cập nhật, phân tích, đánh giá, kiểm sát tự động dựa trên dữ liệu số. Đây là yêu cầu tất yếu, khách quan trong kỷ nguyên số nhằm đổi mới căn bản phương thức tổ chức, vận hành và kiểm soát quyền lực trong hoạt động tư pháp; tăng cường liên thông, phối hợp giữa các cơ quan tư pháp; nâng cao tính công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình, bảo đảm phục vụ Nhân dân và người tham gia tố tụng nhanh chóng, thuận tiện, hiệu quả hơn trên môi trường số; nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật; xác định công tác tuyên truyền là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong công tác tư tưởng của Đảng, góp phần xây dựng Đảng, xây dựng ngành Kiểm sát nhân dân.
Năm là, đẩy mạnh nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, tham khảo kinh nghiệm quốc tế để đề xuất chủ trương cải cách tư pháp đáp ứng với giai đoạn phát triển mới.
Ngành Kiểm sát tiếp tục nghiên cứu, xây dựng Đề án: “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với VKSND trong giai đoạn mới” làm cơ sở chính trị đề xuất các định hướng lớn về cải cách tư pháp và đổi mới phương thức hoạt động của VKSND. Trên cơ sở thực tiễn Việt Nam và kinh nghiệm quốc tế, trong bối cảnh tranh chấp ngày càng gia tăng, phức tạp, cần đề xuất nâng cao hiệu quả cơ chế giải quyết tranh chấp ngoài Tòa án (ADR), bao gồm đối thoại, hòa giải, trọng tài, trọng tài trực tuyến (ODR), nhằm giảm tải áp lực, thời gian, chi phí cho các cơ quan tố tụng và người tham gia tố tụng.
Đồng thời, nghiên cứu cơ chế xử lý chuyển hướng theo hướng khuyến khích người phạm tội tự nguyện nhận tội, khắc phục hậu quả; trên cơ sở sự thật vụ án rõ ràng, đầy đủ chứng cứ, để xem xét giảm nhẹ hoặc miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt và áp dụng thủ tục rút gọn. Việc triển khai các cơ chế này góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp, xử lý tội phạm, tăng tính công khai, minh bạch, mở rộng giám sát xã hội, phù hợp với yêu cầu xây dựng nền tư pháp công bằng, kỷ cương, nhân văn trong giai đoạn mới.
Đại hội XIV của Đảng mở ra giai đoạn phát triển mới với yêu cầu đổi mới mạnh mẽ, toàn diện trên tất cả các lĩnh vực của đời sống chính trị, kinh tế, xã hội; đặt ra những đòi hỏi ngày càng cao đối với việc xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Đối với ngành Kiểm sát nhân dân, đây vừa là thời cơ để khẳng định rõ hơn vai trò, vị trí trong hệ thống chính trị và trong hoạt động tư pháp; vừa là thách thức lớn đòi hỏi toàn Ngành không ngừng đổi mới tư duy lãnh đạo, phương thức tổ chức và hoạt động; nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hiện chức năng thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp để nhanh chóng đưa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng vào cuộc sống, chuyển mạnh từ “nói” sang “làm”, “từ nhận thức thành hành động” như chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, góp phần xây dựng nền tư pháp liêm chính, chuyên nghiệp, hiện đại, đóng góp thiết thực vào sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
[1] . Bài viết của đồng chí Tô Lâm, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, với tiêu đề: “Tiến lên! Toàn thắng ắt về ta!”, Báo Nhân dân điện tử, 25/01/2026.
[2] . Diễn văn bế mạc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng của đồng chí Tô Lâm, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Hà nội, ngày 23/01/2026. https://dangcongsan.org.vn/tin-hoat-dong/toan-van-phat-bieu-be-mac-dai-hoi-dai-bieu-toan-quoc-lan-thu-xiv-cua-dang-cua-tong-bi-thu-to-lam.html?categoryId=1902440.
[3] . Ngành Kiểm sát nhân dân đã phối hợp phát hiện, khởi tố mới 446.684 vụ án, tăng 18,8% so với nhiệm kỳ trước (riêng năm 2025 đã giảm được 19,2%); án hành chính tăng 27,7%; án dân sự và các loại án khác tăng 14,8%.
[4] . Phát sinh 3.546 vụ, tăng 151,3% so với nhiệm kỳ trước.
[5] . Theo đó, tỉ lệ truy tố đúng thời hạn đạt 100% (vượt 10%); tỉ lệ truy tố đúng tội danh đạt 99,9% (vượt 4,9%); tỉ lệ kháng nghị phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm án hình sự được Tòa án chấp nhận đều vượt chỉ tiêu; tỉ lệ kháng nghị phúc thẩm án dân sự được Tòa án chấp nhận đạt 80,6% về số vụ (vượt 10,6%). Công tác điều tra của Cơ quan điều tra VKSND tối cao có nhiều chuyển biến tích cực, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đặt ra, tiếp tục khẳng định vị trí, vai trò là thiết chế kiểm soát quyền lực trong bộ máy nhà nước, bảo đảm sự trong sạch, liêm chính trong hoạt động tư pháp. Tỉ lệ điều tra khám phá các loại tội phạm trung bình đạt 85,5% (vượt 15,5%); tỉ lệ điều tra khám phá các loại tội phạm rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng trung bình đạt 96,3%, vượt 6,3%.
[6] . Tỉ lệ đình chỉ điều tra không có sự việc phạm tội hoặc hành vi không cấu thành tội phạm trong toàn nhiệm kỳ giảm 31,5% so với nhiệm kỳ trước.
[7] . Vụ án “chuyến bay giải cứu - Việt Á”, vụ án xảy ra tại Cục Đăng kiểm, các vụ án Vạn Thịnh Phát, Tân Hoàng Minh, Xuyên Việt Oil, các vụ án liên quan Tập đoàn Phúc Sơn, Thuận An… Công tác thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt được đặc biệt chú trọng và đạt kết quả cao. Riêng vụ án Vạn Thịnh Phát (giai đoạn 1), đã thi hành xong số tiền hơn 7.464 tỉ đồng; vụ án Trương Mỹ Lan và các đồng phạm, đã thi hành xong số tiền hơn 15.900 tỉ đồng; vụ án Tân Hoàng Minh đã thi hành xong toàn bộ số tiền 8.600 tỉ đồng... Tỉ lệ thu hồi tài sản tham nhũng của Cơ quan điều tra VKSND tối cao đạt 85,4%, vượt 25,4% so với chỉ tiêu được giao.
[8] . Phát biểu của đồng chí Tô Lâm, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam tại Lễ kỷ niệm 65 năm Ngày truyền thống ngành Kiểm sát nhân dân, Hà Nội, ngày 21/7/2025.