Kinh nghiệm giải quyết các vụ án về an ninh đặc biệt nghiêm trọng ở Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Phú Yên

Phú Yên 1à tỉnh thuộc khu vực duyên hải Nam Trung Bộ, phía Bắc giáp tỉnh Bình Định, phía Nam giáp tỉnh Khánh Hoà, phía Tây giáp các tỉnh Gia Lai và Đắk Lắk, phía Đông giáp biển Đông. Bao gồm 1 thành phố tỉnh ỵ, 1 thị xã và 7 huyện với 112đơn vị cấp xã. Trong đó có ba huyện miền núi là huyện Sông Hinh, Sơn Hòa và Đồng Xuân; các huyện này tiếp giáp với các tỉnh Đắk Lắk, Gia Lai và các huyện phía Tây Nam của tỉnh Bình Đình. Diện tích tự nhiên toàn tỉnh là 5.060 km2; có 3 tuyến quốc lộ 1A, 25, 29, đường sắt Bắc - Nam, sân bay Tuy Hòa, cảng biển Vũng Rô. Các tuyến giao thông Bắc Nam, Đông Tây, cảng biển, sân bay có tác động lớn đến quá trình phát triển kinh tế - xã hội, tạo điều kiện cho hợp tác, giao lưu kinh tế, văn hóa với các tỉnh thành trong vùng, cả nước và quốc tế. Ba huyện miền núi Sông Hinh, Sơn Hòa, Đồng Xuân là ba huyện phụ cận với các tỉnh Tây Nguyên được xác định là địa bàn chiến lược quan trọng về an ninh chính trị của tinh Phú Yên.

Tỉnh Phú Yên hiện có 5 tôn giáo chính gồm Phật giáo, Công giáo, Tin lành, Cao đài, Phật giao Hòa Hảo và một sớ tôn giáo khác như: Phật đường Nam tông Minh sư đạo. Tổng số tín đồ các tôn giáo có khoảng 294.346 người, chiếm trên 300% dân số toàn tỉnh. Trong những năng qua quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của cùng dân được đảm bảo, hoạt động tôn giáo đúng theo Hiến chương, Đạo quy tôn giáo và pháp luật của Nhà nước. Tuy nhiên vẫn còn một số đối tượng phản động sống lưu vong ở nước ngoài lén lút liên lạc với các phần tử cực đoan có kiến thức kém (chủ yếu là đồng bào dân tộc ít người) trên địa bàn tỉnh để tuyên truyền, lôi kéo đòi thành lập Hội thánh Tin lành Đề ga do Ksor Kơk là Mục sư Lãnh đạo Hội thánh, tự do hoạt động, thành lập trường học, bệnh viện riêng của người Ê đê...

Từ tháng 6 năm 2011 đến nay, các cơ quan tiến hành tố tụng tỉnh Phú Yên đã phát hiện, khởi tố, điều tra, xét xử 03 vụ án xâm phạm an ninh quốc gia.

Tội phạm về an ninh quốc gia xâm phạm đến khách thể đặc biệt đó là sự tồn tại, ổn định và vững mạnh của chính quyền nhân dân. Lãnh đạo Viện KSND tỉnh Phú Yên đã nhận,thức vả quán triệt sâu sắc các quan điểm, đường lối về chính trị, kinh tế, xã hội, đối nội và đối ngoại... để lãnh đạo, chỉ đạo giải quyết các vụ án an ninh một cách khách quan, toàn diện với các biện pháp linh hoạt, mềm dẻo, nhuần nhuyễn, phù hợp với tình hình thực tiễn, yêu cầu chính trị đối nội, đối ngoại để áp dụng các biện pháp xử lý trong từng giai đoạn tố tụng, cụ thể như:

 Giai đoạn thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra: Trước khi khởi tố, Viện KSND tỉnh Phú Yên phối hợp chặt chẽ với Cơ quan an ninh điều tra kiểm tra lại các tài liệu, chứng cứ, xác định tội danh, phân loại các đối tượng cần xử lý hình sự... Vấn đề tội danh khi khởi tố vụ án cũng 1à một vấn đề cần cân nhắc kỹ. Bởi khi khởi tố các vụ án xâm phạm an ninh quốc gia, nhất là tội Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân sẽ tạo ra những dư luận trái chiều hoặc những phản ứng không tốt trong xã hội (nhất là dư luận của báo chí phản động ở nước ngoài). Cần phải vận dựng các quy định của pháp luật và yêu cầu chính trị, đảm bảo vừa xử lý được tội phạm, vừa tránh được các yếu tố chính trị nhạy cảm, làm ảnh hưởng đến an ninh chính trị trong nước.

Việc giải quyết các vụ án về an ninh, việc áp dụng, thực hiện các quyết định tố tụng như áp dụng các biện pháp ngăn chặn, thu thập các chứng cứ phải được tiến hành nhanh chóng, đúng quy định pháp luậtt, thu giữ kịp thời chứng cứ vật chứng, tài liệu và các phương tiện khác của các bị can, đối tượng liên quan. Phối hợp chặt chẽ với Cơ quan ANĐT phân loại, xác định tổng số tài liệu có nội dung liên quan đển vụ án, đến từng đối tượng, tính chất, mức độ nguy hại của từng loại tài liệu; tiến hành nghiên cứu, khai thác, giám định các tài liệu đã thu thập được làm cơ sở đấu tranh làm rõ hành vi phạm tội của từng bị can và thực hiện đúng, đầy đủ các quy định về quyền và nghĩa vụ bào chữa của bị các, Luật sư và những người tham gia tố tụng quy định của Bộ luật Tổ tụng Hình sự.

Kiểm sát được phân công kiểm sát điều tra phải có năng lực nghiệp vụ, bản lĩnh chính trị, nắm vững các kiến thức về Đảng, dân tộc, Nhà nước và chính sách pháp luật. Nghiên cứu hồ sơ, nắm chắc các tài liệu được thu thập trong quá trình điều tra, xây dựng nội dung yêu cầu điều tra sát, đúng đảm bảo chất lượng, thường xuyên cập nhật thông tin, trích cứu hồ sơ đầy đủ, kịp thời phát hiện những thiếu sót, vi phạm để yêu cầu chấn chỉnh, khắc phục, tránh trường hợp phải trả hồ sơ để điều tra bổ sung. Thường xuyên báo cáo tiến độ điều tra, giải quyết vụ án và tranh thủ sự chỉ đạo của Viện KSND Tối cao, báo cáo Thường trực Tỉnh ủy theo quy định của Chỉ thị số 15-CT/TW ngày 07/7/2007 của Bộ Chính trị để có sự chỉ đạo của Đảng. Chủ động phối hợp với Cơ quan điều tra và Tòa án yêu cầu, tổ chức chủ trì họp Liên ngành thảo luận thống nhất những nội dung bản kết luận điều tra, chuẩn bị cáo trạng truy tố và chuẩn bị xét xử chặt chẽ, chính xác, tránh thiếu sót để các bị cáo, các đối tượng khác lợi dụng phản bác…

Quá trình THQCT - KSĐT các vụ án xâm phạm an ninh quốc gia, một vấn đề cần đặc biệt quan tâm là sự phối hợp làm rõ được thế lực đứng sau hậu thuẫn cho các bị can, làm rõ mục đích, động cơ phạm tội... để vạch trần hành vi phạm tội của các bị can.

Giai đoạn thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử sơ tham: Việc xét xử các vụ án an ninh đặc biệt nghiêm trọng mang tính thời sự, được dư luận xã hội trọng và ngoài nước quan tâm, các cơ quan báo chí trong nước và nước ngoài theo dõi và đưa tin. Kiểm sát viên được phân công thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra và kiểm sát xét xử sự phối hợp chặt chẽ và chuẩn bị chu đáo ở từng giai đoạn kiểm sát thực hiện đầy đủ quyền hạn, trách nhiệm của Viện kiểm sảt nhân dân trong suốt quá trình điều tra, truy tố, xét xử.

Chủ động phối hợp với Tòa án làm tốt công tác chuẩn bị xét xử, họp trù bị bàn bạc, thống nhất các phương án xét hỏi, phân hoá bị cáo, xét hỏi bị cáo thành khẩn, nhận tội, khai báo tốt trước, sau đó dùng các chứng cứ này để đấu tranh đối với các bị cáo còn lại chưa thành khẩn nhận tội; dự kiến mức án và báo cáo xin ý kiến Thường trực Tỉnh ủy theo quy định tại Chỉ thị số 15-CT/TW ngày 07/7/2007 của Bộ Chính trị. Luôn chú trọng phương pháp công bố Cáo trạng, xét hỏi, luận tội, tranh luận phân tích kỹ hành vi phạm tội, làm rõ được động cơ, mục đích của tội phạm, bác bỏ quan điểm sai trái của người bào chữa, người tham gia tố tụng; có phong thái bình tĩnh, dân chủ, lý luận sắc bén, lập luận vững chắc trong quá trình tranh luận và đối đáp với Luật sư, bị cáo và những người tham gia tố tụng khác, đảm bảo sức thuyết phục cao, phát huy tính giáo dục tại phiên toà. Nêu rõ quan điểm xử lý vụ án là nghiêm trị người chủ mưu, cầm đầu, khoan hồng giảm nhẹ hình phạt đối với các bị cáo thành khẩn, ăn năn, hời cải, người bị lôi kéo, xúi dục... để giúp họ sau này trở thành những công dân có ích cho xã hội.

Từ thực tiễn xét xử các vụ án an ninh đặc biệt nghiêm trọng như các vụ án cho thấy hoạt động phạm tội của các bị cáo là một tổ chức chặt chẽ, có sự phân công nhiệm vụ cụ thể, có sự móc nối cấu kết với tổ chức phản động người Việt Nam lưu vong và các thế lực thù địch, tập hợp lực lượng hình thành các tổ chức chính trị phản động và đề ra đường lối, kế hoạch để tiến hành các hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân bằng hình thức ''bất bạo động'', ''bất chiến tự nhiên thành'. Các bị cáo đã sử dụng công nghệ thông tin, ứng dụng intemet liên lạc, trao đổi, biên soạn, tàng trữ các tài liệu thành cương lĩnh, chương trình, kế hoạch hành động và những tài liệu có nội dung chống Đảng, Nhà nước, phát tán đến nhiều người nhằm xuyên tạc, kích động gây nghi ngờ làm mất lòng tin của nhân dân đối với sự lãnh đạn của Đảng và Nhà nước... Với tính chất phức tạp của loại án này phải có sự chỉ đạo của cấp ủy địa phương, của ngành cấp trên và lãnh đạo Viện KSND tỉnh một cách xuyên suốt quá trình THQCT-KSĐT-KSXX của Kiểm sát viên.

Thông qua việc giải quyết các vụ án an ninh đặc biệt nghiêm trọng trên địa bàn tỉnh Phú Yên trong thời gian qua, Viện KSND tỉnh Phú Yên đề ra những giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng công tác kiểm sát:

Tăng cường sự phới hợp giữa Viện kiểm sát với cơ quan Công an, Tòa án và các cơ quan hữu quan để nắm tình hình, phân loại, xử lý kịp thời những vụ việc mới phát sinh. Đánh giá đúng thực trạng tình hình, nhất là vi phạm, tội phạm xâm phạm an ninh quốc gia, nhất là vụ việc phức tạp, nhạy cảm có liên quan đến vấn đề dân tộc, tôn giáo, tranh chấp đất đai.... Xác định rõ nguyên nhân, điều kiện phát sinh tội phạm để chủ động có biện pháp đấu tranh ngăn chặn, phòng ngừa, không để phát sinh điểm nóng, không để các đối tượng phản động, các thế lực thù địch lợi dụng kích động chống phá.

 Viện KSND các cấp tăng cường công tác kiểm sát giải quyết tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố, tổ chức tốt việc tiếp công dân và giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo. Tập trung giải quyết dứt điểm các tranh chấp đất đai liên quan đến tôn giáo, dân tộc, không để dây dưa kéo dài gây bức xúc trong nhân dân, làm giảm lòng tin với Dáng, Nhà nước và các cơ quan bảo vệ pháp luật.

 Tranh thủ tối đa sự lãnh đạo, chỉ đạo của Viện KSND Tối cao và cấp ủy địa phương, gắn việc thực hiện nhiệm vụ chính trị của ngành với phục vụ nhiệm vụ bảo vệ an ninh chính trị ở địa phương. Kịp thời báo cáo xin ý kiến chỉ đạo việc giải quyết các vụ án xâm phạm an ninh quốc gia, án tham nhũng, các vụ án có liên quan đến vấn đề dân tộc, tôn giáo, tới phạm có yếu tố nước ngoài, tội phạm xuyên quốc gia; phối hợp chặt chẽ với Cơ quan điều tra, Tòa án bàn bạc thống nhất biện pháp xử lý để đáp ứng các yêu cầu chính trị, pháp luật và nghiệp vụ.

 Để công tác kiểm sát của Viện KSND phục vụ tốt hơn nữa nhiệm vụ bảo vệ an ninh chính trị, Viện KSND tỉnh Phú Yên đề nghị trong thời gian tới Viện KSND Tối cao tổ chức các lớp tập huấn bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên đề về THQCT, KSĐT, KSXX tội phạm về an ninh quốc gia, bồi dưỡng kiến thức về tôn giáo cho Kiểm sát viên để nâng cao trình độ. Có định biên cụ thể về biên chế làm công tác THQCT-KSDT-KSXX án an ninh quốc gia ổn định.