Một số kết quả về công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng của ngành Kiểm sát nhân dân

Một số kết quả về công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng của ngành Kiểm sát nhân dân

Nhận thức dầy đủ tính chất nguy hiểm và tác hại của tệ tham nhũng, VKSND tối cao đã quán triệt và chỉ đạo thực hiện nghiêm túc chủ trương, đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về công tác phòng, chống tham nhũng đặc biệt là các yêu cầu đề ra trong Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng, Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng (Khóa X) về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí”; Nghị quyết lần thứ 4 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (Khóa XI) về “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay”; Kết luận số 21-KL/TW ngày 12/5/2012 của Hội nghị lần thứ năm Ban chấp hành Trung ương Đảng (Khóa XI) về việc tiếp tục thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban chấp hành Trung ương Đảng Khóa X; Chỉ thị số 48-CT/TW của Bộ Chính trị về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tội phạm trong tình mới”; Chỉ thị số 21-CT/TW ngày 21/12/2012 của Ban Bí thư về việc đẩy mạnh thực hiện tiết kiệm, chống lãng phí gắn với việc triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng ( khóa XI) ; các quy định của Bộ luật hình sự, Bộ luật dân sự, Luật phòng, chống tham nhũng, Luật thực hành tiết kiệm, chống lãng phí… Qua đó, toàn thể Kiểm sát viên, cán bộ, công chức, viên chức và người lao động trong toàn ngành Kiểm sát nắm vững chủ trương của Đảng, các quy định của pháp luật và Công ước của Liên hiệp quốc về phòng, chống tham nhũng trong quá trình thực hiện nhiệm vụ được giao.

 

Đoàn kiểm tra, giám sát số 3 của Ban chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng

Để tăng cường công tác phòng, chống tham nhũng, trong nội bộ Ngành, Viện kiểm sát ND tối cao đã kiện toàn tổ chức và hoạt động của đơn vị Thanh tra VKSND tối cao; tăng cường đội ngũ cán bộ lãnh đạo; bổ sung cán bộ, Kiểm sát viên có đủ bản lĩnh và năng lực thực hiện nhiệm vụ thanh tra; xây dựng và ban hành các quy chế và quy trình nghiệp vụ, hệ thống biểu mẫu và văn bản về hoạt động thanh tra. Viện trưởng VKSND tối cao đã ban hành Chỉ thị về công tác thanh tra cuả ngành Kiểm sát nhân dân; xây dựng và triển khai kế hoạch thanh tra, kiểm tra tăng cường công tác thanh tra nghiệp vụ trong toàn Ngành, đồng thời chỉ đạo, hướng dẫn các đơn vị tăng cường việc tự kiểm tra nội bộ việc thực hiện các quy định của pháp luật phòng, chống tham nhũng; thực hiện tích cực các biện pháp phòng chống tham nhũng; khắc phục những khuyết điểm, yếu kém qua đợt kiểm điểm tự phê bình và phê bình theo Nghị quyết Trung ương 4 gắn với tiếp tục triển khai cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” nhằm phục vụ công tác phòng, chống tham nhũng. VKSND tối cao xây dựng “Quy định hình thức xử lý kỷ luật đối với cán bộ công chức, viên chức ngành Kiểm sát nhân dân”, xây dựng đề án “ Chống tham nhũng, tiêu cực trong hoạt động tư pháp”.

 

Đ/c Nguyễn Hải Phong, Phó Viện trưởng VKSNDTC phát biểu chỉ đạo

tại Hội thảo về thực trạng, giải pháp phòng, chống tham nhũng và tiêu cực trong hoạt động tư pháp

 

Các nhà khoa học, đại diện đơn vị trực thuộc Viện kiểm sát nhân dân tối cao

và Viện kiểm sát nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tham dự Hội thảo

Hằng năm, căn cứ vào chỉ đạo của Trung ương và Nghị quyết của Quốc hội, Viện trưởng VKSND tối cao ban hành Chỉ thị công tác năm của Ngành, trong đó có nội dung về công tác chỉ đạo, tổ chức thực hiện nhiệm vụ phòng, chống tham nhũng, bảo đảm bám sát phương hướng, nhiệm vụ, kế hoạch công tác chung của Ngành, đáp ứng yêu cầu chỉ đạo của Trung ương về công tác phòng chống tham nhũng. Thủ trưởng các đơn vị thuộc VKSND tối cao, Viện trưởng các VKSND tỉnh, Tp. trực thuộc trung ương đã tổ chức, quán triệt và triển khai thực hiện nghiêm túc chương trình, kế hoạch của VKSND tối cao, của các Tỉnh ủy, Thành ủy về phòng, chống tham nhũng.

Công tác tuyên truyền, quán triệt các chủ trương của Đảng và quy định về phòng chống tham nhũng luôn được gắn với việc tuyên truyền thực hiện các nghị quyết của Đảng các cấp và nhiệm vụ chính trị của ngành Kiểm sát. Thông qua công tác quán triệt và triển khai thực hiện các chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước, cán bộ, Đảng viên Ngành Kiểm sát nhân dân đã có sự nhận thức đúng đắn sâu sắc về mục tiêu, nội dung, nhiệm vụ công tác phòng, chống tham nhũng; xác định rõ hơn trách nhiệm của tập thể, cá nhân trong thực hiện chủ trương đường lối Nghị quyết của Đảng, pháp luật của Nhà nước và nhiệm vụ của ngành Kiểm sát trong công tác phòng chống tội phạm về tham, nhũng.

Để thực hiện tốt công tác này, VKSND tối cao đã đổi mới cơ cấu tổ chức bộ máy cán bộ làm công tác phòng chống tham nhũng trong Ngành, cụ thể: Về thực hiện chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra án tham nhũng: Đã bố trí đội ngũ kiểm sát viên, công chức thực hiện chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát án điều tra án tham nhũng trong toàn Ngành là 1.692 người có đầy đủ năng lực trình độ và bản lĩnh, phẩm chất tốt (trong đó: 25 người tại Vụ 1 - Vụ thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra án tham nhũng). Tại các VKS địa phương có: 1.571 người (trong đó VKS cấp tỉnh có 171 người, gồm 63 lãnh đạo và 108 KSV trung cấp; VKS cấp huyện có 1.400 người, gồm 700 lãnh đạo và 47 KSV trung cấp, 653 KSV sơ cấp; VKS quân sự có 96 người). VKSND tối cao có đơn vị chuyên trách thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra án tham nhũng là Vụ 1B; ở VKS Tp Hà Nội có phòng chuyên trách về công tác này; các VKS cấp tỉnh đều giao phòng thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra án kinh tế, chức vụ và bố trí cán bộ có năng lực, kinh nghiệm thực hiện nhiệm vụ này.

 VKSND tối cao xây dựng bộ máy cơ quan điều tra, hiện tại biên chế số lượng là 185 người, trong đó có 35 Điều tra viên cao cấp; được biên chế 05 phòng, đặt tại Hà Nội. Đà Nẵng và Tp. Hồ Chí Minh và 02 đại diện thường trực Cơ quan điều tra VKSTC tại các tỉnh miền Trung- Tây Nguyên và miền Nam, để thực hiện nhiệm vụ phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp trong đó có tội phạm tham nhũng trong hoạt động tư pháp.

VKS ND tối cao còn xây dựng, bổ sung đội ngũ cán bộ làm công tác thanh tra VKSND tối cao làm công tác phòng chống tham nhũng trong nội bộ ngành gồm 4 phòng nghiệp vụ với 15 cán bộ, Kiểm sát viên, chuyên viên làm công tác này.

 Với sự quán triệt, chỉ đạo sâu sát và kịp thời áp dụng các biện pháp nên công tác phòng chống tham nhũng của VKSND tối cao đã đạt được những kết quả đáng khích lệ, cụ thể:

- Làm tốt công tác kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm tham nhũng: 1.341 tin. Đã giải quyết: Khởi tố vụ án hình sự 283 vụ, chuyển các cơ quan có thẩm quyền khác 619 tin; đang xác minh 439 tin. VKSND tối cao đã phối hợp với các bộ, ngành hữu quan xây dựng Thông tư liên tịch VKSTC-BQP-BCA-BTC-BNN&PTNT số 06 ngày 2/8/2013 về Hướng dẫn thi hành quy định của Bộ luật TTHS về tiếp nhận, giải quyết tố giác , tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố để nâng cao hơn nữa chất lượng hiệu quả công tác giải quyết và kiểm sát việc giải quyết tin báo tố giác tội phạm nói chung về tham nhũng nói riêng.

- Ngành kiểm sát đã kiểm sát chặt chẽ giải quyết 758 vụ án/1.830 bị can phạm tội về tham nhũng, chức vụ. VKS các cấp đã truy tố đảm bảo kịp thời, triệt để 689 vụ án /1.540 bị can, đạt tỷ lệ 90,89%. Thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử sơ thẩm 542 vụ án/ 1.125 bị cáo .

Cơ quan điều tra của VKS tối cao đã phát hiện và khởi tố án phạm tội về tham nhũng trong hoạt động tư pháp là 69 vụ/82 bị can bằng 10% tổng số án tham nhũng được khởi tố điều tra trên phạm vi toàn quốc, chiếm 45% trên tổng số án khởi tố điều tra. Việc phát hiện, khởi tố điều tra luôn đảm bảo có đủ căn cứ, và đúng quy định của pháp luật; không bỏ lọt tội, không làm oan người vô tội; không có đình chỉ điều tra vì không có hành vi phạm tội, hay hết thời hạn điều tra không chứng minh được tội phạm; VKS truy tố, Tòa án tuyên không phạm tội.

Thực hiện tốt công tác phòng, chống tham nhũng, cơ quan điều tra VKSTC đã phát hiện, tổng hợp các nguyên nhân, điều kiện phát sinh tội phạm về tham nhũng trong hoạt động tư pháp. Đã ban hành 198 kiến nghị đến cơ quan tư pháp Trung ương và địa phương để yêu cầu xử lý và phòng ngừa vi phạm tội phạm (107 kiến nghị với ngành Công an, 41 kiến nghị với Tòa án, 20 kiến nghị với Thi hành án…). Đáng lưu ý là 26 văn bản kiến nghị về xử lý và phòng ngừa vi phạm về tham nhũng trong hoạt động tư pháp (Công an 10, Tòa án 6, Thi hành án 5, các kiến nghị trên đều được các đơn vị tiếp thu, thực hiện).

 Mặc dù đạt được những kết quả và có nhiều chuyên biến tích cực, nhưng công tác phòng chống tham nhũng nhìn chung vẫn chưa đạt yêu cầu và mục tiêu đề ra là ngăn chặn và từng bước đẩy lùi tham nhũng. Việc phát hiện, điều tra truy tố, xét xử các vụ án tham nhũng chưa tương xứng với tình hình tham nhũng xảy ra. Các vụ án tham nhũng được phát hiện ra và xử lý chủ yếu ở cấp cơ sở, quy mô nhỏ. Số vụ án quy mô lớn được phát hiện xử lý còn ít. Việc xử lý còn kéo dàì; tội phạm tham nhũng cho hưởng án treo còn chiếm tỷ lệ cao; tài sản bị tham nhũng, gây thiết hại do tham nhũng được thu hồi và bồi thường còn hạn chế…Tình hình tham nhũng vẫn diễn biến phức tạp diền ra ở nhiều nơi, nhiều lĩnh vực, nhiều cấp gây bức xúc và bất bình trong nhân dân, xã hội, xâm hại tới niềm tin của nhân dân đối với Nhà nước.

 Với vị trí vai trò của VKSND trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng do không có chức năng kiểm sát xử lý các vị phạm hành chính nên không có điều kiện nắm bắt tình hình số lượng vụ việc tham nhũng được phát hiện, sau đó xử lý hành chính mà không kiến nghị khởi tố để truy cứu trách nhiệm hình sự, dễ dẫn đến bỏ lọt tội phạm.

Bộ luật TTHS còn thiếu cơ chế pháp luật cụ thể đảm bảo cho VKS có thể nắm được đầy đủ kịp thời các tố giác, tin báo về tội phạm tham nhũng cơ chế phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng với nhau và với các cơ quan tổ chức khác trong việc cung cấp thông tin về tội phạm tham nhũng để đảm bảo chống làm oan, bỏ lọt tội phạm còn chưa thật phù hợp.

 Chưa có cơ chế hữu hiệu đản bảo khuyến khích và bảo vệ đối với người tố giác, báo tin về tội phạm tham nhũng nên việc cung cấp thông tin về tội phạm tham nhũng còn hạn chế.

Chất lượng, hiệu quả công tác kiểm sát việc xử lý các vụ án tham nhũng của một số đơn vị còn hạn chế, giải quyết án còn kéo dài, chưa đạt hiệu quả cao, chưa triệt để, tội phạm tham nhũng chưa bị trừng phạt đích đáng theo quy định của pháp luật, gây bức xúc trong nhân dân.   

Sự chuyển biến về nhận thức, ý thức trách nhiệm một số bộ phận cán bộ đối với công tác phòng chống tham nhũng còn chưa cao. Tính chiến đấu còn thấp. Tính tiên phong, gương mẫu con yếu. Việc phát hiện hành vị tham nhũng trong các cơ quan, đơn vị nội bộ còn hạn chế; chủ yếu do thông tin báo chí bên ngoài. Công tác phối hợp các ngành Nội chính, tư pháp về công tác này chưa tốt vận dụng chính sách để phòng chống tham nhũng chưa sát tình hình thực tiễn, văn bản, quy định về chống tham nhũng chậm bổ sung và ban hành mới; thực hiện lúng túng, hiệu quả không cao. Các tổ chức, đơn vị làm công tác này chưa đảm bảo tính độc lập trong xử lý… hiệu quả hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đặt ra.

Để nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của ngành Kiểm sát nhân dân trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng, xin có một số kiến nghị sau:

- Đề nghị cơ quan có thẩm quyền chỉ đạo xây dựng làm rõ và hoàn thiện sớm cơ chế phù hợp giữa Ủy ban kiểm tra Đảng và Ban Nội chính các cấp với Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án, Thanh tra và Kiểm toán Nhà nước để nâng cao chất lượng phát hiện, xử lý nghiêm minh, kịp thời các hành vi, tội phạm tham nhũng.

- Đề nghị Chính phủ, các bộ, ngành hoàn thiện những chế định, quy định liên quan đến cơ chế kiểm tra, phát hiện, xử lý hành vi tham nhũng ở các ngành, các cấp; tăng cường công tác chỉ đạo kiểm  tra, thanh tra các ngành, các lĩnh vực kinh tế trọng điểm về tài chính , đầu tư xây dựng cơ bản, quản lý sử dụng đất đai; các doanh nghiệp, các tập đoàn kinh tế lớn…

- Các cấp ủy Đảng, chính quyền tăng cường thường xuyên tự kiểm tra, phát hiện hành vi tham nhũng, thông báo ngay cho các cơ quan có chức năng phòng chống xử lý hành vi tham nhũng, nhanh chóng, kịp thời và hiệu quả.…

- Phát huy vai trò giám sát của Quộc hội, Hội đồng nhân dân, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể phát hiện và đấu tranh chống tham nhũng …

- Sửa đổi bổ sung Bộ luật hình sự theo hương quy định một số hành vi tham nhũng trong Luật phòng, chống tham nhũng thành tội phạm trong Bộ luật để xử lý triệt để, kịp thời các hành vi và đội tượng tham nhũng.

- Ban hành hướng dẫn áp dụng Điều 25 BLHS thật chặt chẽ, hạn chế thấp nhất người phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự (dễ phát sinh tham nhũng, trục lợi , áp dụng tràn lan)..Sửa đổi,bổ sung các điệu kiện về cho hưởng án treo, hạn chế thấp nhất việc cho hưởng án treo (dễ phát sinh tiêu cực, tham nhũng).

- Đề nghị Quốc hội nghiên cứu thành lập mới hoặc giao cho một cơ quan, đơn vị chuyên trách để thực hiện giám sát việc tuân theo pháp luật trong việc xử lý vi phạm hành chính nhằm ngăn ngừa, khắc phục tình trạng bỏ lọt tội phạm nói chung và tội phạm tham nhũng nói riêng. Việc giám sát xử lý hành chính hiện còn “để trống”, nhiều vụ việc tham nhũng lẽ ra xử lý hình sự lại xử lý hành chính , dẫn đến bỏ lọt tội phạm.

- Bổ sung quy địinh về miễn trách nhiệm hình sự cho người đưa hối lộ không bị ép buộc nhưng đã chủ động khai báo, nhằm tăng cường phát giác, tố cáo hành vi tham nhũng.

Nghiên cứu bổ sung chế định miễn tố, quy định chặt chẽ căn cứ nhằm hạn chế lạm dụng áp dụng chế định này trong thực tiễn. Bổ sung quy định các cơ quan phải báo ngay cho VKS biết các tin báo tội phạm. Quy định VKS có quyền xác minh tin báo tố giác tội phạm khi thấy cần thiết. Bổ sung quy định biện pháp bảo vệ người tố cáo phát hiện hành vi tham nhũng tránh khỏi nguy cơ trả thù…

- Cần thiết phải thành lập một cơ quan chuyên trách điều tra độc lập trong phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm về tham nhũng và chức vụ để giúp Nhà nước phòng chống tham nhũng có hiệu quả. Cơ quan này phải thực sự độc lập, khách quan, không chịu tác động, can thiệp của bất kỳ ai, cơ quan nào vào hoạt động của mình.

- Đổi mới công tác cán bộ, đào tạo bồi dưỡng cán bộ đủ năng lực, trình độ, bản lĩnh, dũng cảm dấu tranh chống tham nhũng…tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, phương tiện điều kiện cho cơ quan và cán bộ làm công tác này hiệu quả. Tăng cường hợp tác quốc tế phòng chống tham nhũng dể xử lý triệt để, toàn diện về phát hiện, xử lý, dẫn độ, thu hồi tài sản…tham nhũng từ nước ngoài…

Để nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động đấu tranh phòng chống tham nhũng,Viện kiểm sát đề xuất một số giải pháp sau:

-Tiếp tục tổ chức cho toàn ngành thực hiện tốt cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”; rèn luyện theo 5 đức tính Bác Hồ dạy người cán bộ Kiểm sát…..; thực hiện nghiêm túc Luật phòng, chống tham nhũng, Luật thực hành tiết kiệm, các quy chế chi tiêu, nội bộ; quy tắc đạo đức …

- VKS các cấp thực hiện nghiêm túc sự lãnh đạo của cấp ủy đảng trong báo cáo quá trình khởi tố điều tra truy tố xét xử hành vi tham nhũng, phối hợp chặt chẽ với Ban Nội chính Trung ương, Ban Nội chính cấp tỉnh.

- Chủ động kiểm sát chặt chẽ ngay từ đầu, nắm chắc chứng cứ, tình tiết vụ án tham nhũng; đề ra yêu cầu điều tra, theo dõi, đôn đốc cơ quan điều tra làm triệt để từ thu thập chứng cứ, tài liệu đến khởi tố vụ án, bị can, phát hiện, niêm phong, tịch thu tài sản do hành vi tham nhũng chiếm đoạt; kết thúc điều tra, quyêt định truy tố, đưa ra xét xử; đấu tranh làm rõ tội trạng của bị cáo. Kiểm sát chặt chẽ bản án, đảm bảo cho xét xử, tuyên phạt và xử lý tài sản đúng quy định của pháp luật.

- Phối hợp chặt chẽ với cơ quan điều tra, tòa án đưa ra truy tố, xét xử kịp thời, nhanh chóng nghiêm minh đúng quy định của pháp luật, xử lý triệt để cả về người, tài sản bị hành vi tham nhũng chiếm đoạt. Đôn đốc cơ quan Thi hành án thu hồi nhanh, kịp thời tài sản cho Nhà nước bị hành vi tham nhũng chiếm đoạt

- VKS các cấp thường xuyên nâng cao, bồi dưỡng, tập huấn cho cán bộ Kiểm sát viên làm công tác chống tham nhũng, án tham nhũng về trình độ điều tra, pháp luật, tài chính, kinh tế…để có đủ khả năng làm tốt công tác này, có hiệu quả chất lượng hơn.