Tuyên truyền phòng, chống ma túy là nhiệm vụ chiến lược, mang tính quyết định trong việc ngăn chặn và đẩy lùi tệ nạn ma túy. Nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của công tác này...
VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG, HIỆU QUẢ CÔNG TÁC TUYÊN TRUYỀN PHÒNG, CHỐNG MA TÚY
Tiến sỹ Nguyễn Thị Mai Nga
VKSND tối cao
Tuyên truyền phòng, chống ma túy là nhiệm vụ chiến lược, mang tính quyết định trong việc ngăn chặn và đẩy lùi tệ nạn ma túy. Nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của công tác này, nhiều năm qua Ban Chỉ đạo ngành Kiểm sát nhân dân về các Chương trình phòng, chống tội phạm và tệ nạn xã hội (gọi tắt là Ban Chỉ đạo) đã chỉ đạo, hướng dẫn các đơn vị, địa phương tổ chức tuyên truyền sâu rộng về chủ trương, chính sách, đường lối của Đảng, Nhà nước, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các Bộ, Ngành để nâng cao hiệu quả công tác này.
Đối với Viện KSND, hoạt động chỉ đạo tuyên truyền phòng, chống ma túy được thể hiện cụ thể trong các Kế hoạch phòng, chống ma túy hàng năm, các văn bản phát động thực hiện Tháng hành động phòng, chống ma túy của Viện KSND tối cao. Đặc biệt, Ban Chỉ đạo của Ngành đó ban hành các Kế hoạch dài hạn như: Kế hoạch số 46/KH-VKSTC ngày 02/7/2008 về triển khai thực hiện Chỉ thị số 21-CT/TW ngày 26/3/2008 của Bộ Chính trị; Kế hoạch số 54/KH-VKSTC-VP ngày 07/6/2012 về Kế hoạch tổng thể thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy giai đoạn 2012 – 2015; Kế hoạch số 88/KH-VKSTC, ngày 13/9/2012 về thực hiện Chiến lược quốc gia phòng, chống và kiểm soát ma túy ở Việt Nam đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030. Trong đó, xác định công tác tuyên truyền phòng, chống ma túy là một nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong thực hiện Chương trình phòng, chống ma túy, đồng thời đưa ra các nội dung cụ thể cho công tác này.
Tiếp thu chỉ đạo của Viện KSND tối cao, Viện KSND địa phương đã quán triệt sâu sắc Chỉ thị số 21/CT-TW của Bộ Chính trị về tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy trong tình hình mới; phối hợp với các cơ quan hữu quan, tổ chức xã hội làm tốt công tác vận động nhân dân thực hiện các Chỉ thị, Nghị quyết của các cấp Uỷ đảng, chính quyền địa phương về phòng, chống ma túy; tích cực tham gia công tác tuyên truyền thông qua các hoạt động cụ thể như: mít tinh, diễu hành, phát tờ rơi, vận động nhân dân đoàn kết, xây dựng đời sống văn hóa khu dân cư không có ma túy, vận động bà con không tái trồng cây thuốc phiện…
Hoạt động tuyên truyền phòng, chống ma túy được triển khai mạnh mẽ rộng khắp từ Viện KSND tối cao đến Viện kiểm sát địa phương. Các văn bản mới ban hành được các đơn vị lồng ghép phổ biến trong các cuộc họp Chi bộ, họp đơn vị. Trường đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm sát Hà Nội và phân hiệu Trường tại tp Hồ Chí Minh tổ chức nói chuyện nâng cao nhận thức phòng, chống ma túy cho sinh viên, treo pa nô, áp phích về nội dung phòng ngừa ma túy, xây dựng trường học không có ma túy. Các hoạt động tuyên truyền hướng ứng Tháng hành động phòng, chống ma túy; đợt truy quét tụ điểm phức tạp về ma túy do chính quyền địa phương phát động đều được các Viện kiểm sát nhân dân cung cấp tích cực tham gia.
Viện kiểm sát chú trọng hoạt động tuyên truyền ở vùng sâu, vùng xa, điển hình từ 2007 - 2012, VKS tỉnh Điện Biên tổ chức được 9 đợt tuyên truyền tại 6 xã và 3 trường chuyên nghiệp của tỉnh. VKS tỉnh Sơn La đã yêu cầu Viện trưởng các VKS huyện phối kết hợp tuyên truyền thông qua các cuộc họp thôn bản và các phiên tòa xét xử các vụ án ma túy. Bên cạnh việc vận động nhân dân vùng cao không tái trồng cây thuốc phiện, VKS tham gia cùng các Ngành, Hội nông dân giúp nông dân chuyển hướng sản xuất, lồng ghép các chương trình mục tiêu giúp đồng bào phát triển sản xuất, ổn định cuộc sống. VKS các tỉnh miền núi đã tham gia triển khai được nhiều dự án cho bà con vay vốn để xóa bỏ và thay thế việc trồng cây thuốc phiện. VKS tỉnh Yên Bái đã tham mưu cho cấp Ủy, chính quyền địa phương chỉ đạo các Ngành tổ chức cho các hộ dân ở các thôn, bản kí cam kết không tái trồng cây thuốc phiện, tổ chức hội nghị giữa ba tỉnh Yên Bái - Lào Cai - Sơn La về công tác xóa bỏ cây thuốc phiện ở địa bàn giáp ranh các xã thuộc 9 huyện giáp ranh giữa 3 tỉnh.
Trong tuyên truyền phòng, chống ma túy, vai trò và trách nhiệm của Tạp chí Kiểm sát, báo Bảo vệ pháp luật, Trang tin điệntử Viện KSND tối cao được phát huy tối đa. Tạp chí Kiểm sát phát hành nhiềusố Tạp chí chuyên đề về phòng, chống ma tuý; Báo Bảo vệ pháp luật mở chuyên mục trên mặt trậnphòng, chống ma túy; Trang tin điện tử Viện KSND tối cao đưa nhiều tin, bài phản ánh về phòng, chống ma túy. Năm 2012 Tạp chí Kiểm sát đó đăng tải trên 40 tin, bài của các cộng tác viên gửi về Tòa soạn liên quan đến tội phạm ma túy và công tác phòng, chống ma túy. Chủ động phối hợp với VKSND tỉnh, thành phố tiến hành các cuộc Hội thảo về "Kinh nghiệm trong công tác kiểm sát giải quyết các vụ án ma túy" tại Yên Bái, Tuyên Quang. Báo Bảo vệ pháp luật đã biên tập, đăng 83 tin, bài, ảnh tuyên truyền về phòng, chống ma túy. Trang tin của Viện KSND tối cao đăng 21 bài và nhiều ảnh về hoạt động này. Cán bộ, Kiểm sát viên trong Ngành tích cực viết bài cho các phương tiện truyền thông đại chúng tuyên truyền về công tác phòng, chống ma túy, viết sách cho các nhà xuất bản phổ biến pháp luật về phòng, chống ma túy và hướng dẫn nghiệp vụ điều tra, truy tố các tội phạm về ma túy.
Năm 2012, Viện KSND tối cao tổ chức mời chuyên gia về phòng, chống tội phạm ma túy và chuyên gia giám định ma túy đến nói chuyện, đã cung cấp nhiều thông tin bổ ích, góp phần nâng cao nhận thức về phòng, chống ma túy cho toàn thể cán bộ, công chức, Kiểm sát viên. Ban Chỉ đạo phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ tổ chức nghiên cứu, biên tập và phát hành cuốn sách “Hệ thống hóa các văn bản về thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy” cung cấp các văn bản về Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy của Chính phủ, văn bản hướng dẫn thực hiện Chương trình của Viện KSND tối cao và văn bản hướng dẫn giải quyết các vụ án ma túy cụ thể, thông báo rút kinh nghiệm giải quyết án ma túy của Vụ 1C, các Viện phúc thẩm 1, 2, 3 và Vụ 3.
Bên cạnh đó, nghiên cứu xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng, chống ma túy cũngđược quan tâm. Viện kiểm sát các cấp đã tổ chức cho cán bộ, Kiểm sát viên nghiên cứu, thảo luận tham gia góp ý các Dự thảo Luật, văn bản về phòng, chống ma tuý như: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự, Pháp lệnh Tổ chức điều tra hình sự, Luật sửa đổi, bổ sung Luật phòng, chống ma túy; Dự thảo Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về thi hành Luật phòng, chống ma túy sửa đổi; Dự thảo Thông tư về Quỹ phòng, chống ma túy; Dự thảo Chiến lược Quốc gia Quốc gia phòng, chống và kiểm soát ma tuý ở Việt Nam đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030...Các ý kiến góp ý của Viện kiểm sát đã được các cơ quan soạn thảo văn bản tiếp thu để chỉnh sửa.
Hàng năm, ở Viện KSND các cấp đều tổ chức thực hiện các chuyên đề về phòng, chống ma tuý, có tác dụng thiết thực. Năm 2012, Ban Chỉ đạo đã nghiên cứu, xây dựng chuyên đề “Nâng cao nhận thứccủa cán bộ công chức Viện KSND đối với Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy giai đoạn 2012 - 2015”. Các Viện KSND địa phương cũng tổ chức nghiên cứu xây dựng nhiều chuyên đề khoa học về phòng, chống ma túy phục vụ cho việc giải quyết án nhưViện KSND tp Hà Nội xây dựng đề tài khoa học “Thực trạng công tác giải quyết án ma túy trên địa bàn tp Hà Nội và những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giải quyết, hạn chế tỷ lệ gia tăng của loại tội phạm này trong thời gian tới”...
Phối hợp với Tòa án tổ chức xét xử lưu động là hoạt động tuyên truyền nổi bật trong thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử các vụ án ma túy. Đặc biệt năm 2012,công tác phối hợp với Tòa án để tổ chức tốt các phiên tòa lưu động xét xử tội phạm về ma túy được các Viện kiểm sát địa phương quan tâm và tổ chức tốt. Các địa phương có số vụ xét xử lưu động nhiều là: Hà Nội 1.785 vụ, tp Hồ Chí Minh 134 vụ, Thái Nguyên 124 vụ, Nghệ An 104 vụ, Lai Châu 103 vụ, Điện Biên 93 vụ, Phú Thọ 85 vụ,Cao Bằng 82 vụ, Hòa Bình 63 vụ, Thanh Hóa 58 vụ, Yên Bái 49 vụ, Sơn La, Lào Cai mỗi nơi 47 vụ, Tuyên Quang 43 vụ, Lạng Sơn, Hải Dương mỗi nơi 41 vụ, Thái Bình, Nam Định mỗi nơi 39 vụ, Đắc Lắc, Bắc Cạn, Tây Ninh mỗi nơi 37 vụ, Hà Nam, Quảng Ninh mỗi nơi 32 vụ, Bà Rịa - Vũng Tàu 29 vụ, Cần Thơ 27 vụ...Riêng Hà Nội số vụ xét xử lưu động năm 2012 nhiều hơn tổng số vụ xét xử lưu động từ năm 2006 - 2010 (1.785/1.725 vụ).
Thông qua Cáo trạng truy tố bị can ra trước Tòa án và Luận tội bị cáo, Kiểm sát viên phân tích tác hại của ma túy, quy định của pháp luật về xử lý hành vi phạm tội của bị can; chính sách khoan hồng của Đảng và Nhà nước ta đối với người phạm tội thành khẩn khai báo, hợp tác với cơ quan tiến hành tố tụng. Những lời luận tội của Kiểm sát viên trước phiên Tòa có tác dụng giáo dục, phòng ngừa và nâng cao ý thức pháp luật của nhân dân, giúp bị can, bị cáo nhận ra lầm lỗi, sai phạm của mình, thức tỉnh ý chí phấn đấu của họ để sớm được hoàn lương.
Cùng với tăng cường phối hợp xét xử lưu động, tổ chức các Hội nghị, Hội thảo tập huấn được tăng cườngnhư: Viện KSND tối cao tổ chức Hội thảo chuyên đề: “Những khó khăn, vướng mắc và một số kinh nghiệm trong công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra các vụ án ma tuý” năm 2007; Tập huấn về Thông tư liên tịch số 17/2007/TTLT ngày 24/12/2007 của Bộ Công an, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao, Bộ Tư pháp hướng dẫn áp dụng qui định tại Chương XVIII “Các tội phạm về ma túy” Bộ luật hình sự năm 1999…Kết quả tổ chức các hội nghị, hội thảo đã góp phần nâng cao nhận thức pháp luật, phát huy những kết quả đạt được, khắc phục triệt để những thiếu sót, vi phạm, đặc biệt là trong phối hợp đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma tuý.
Viện kiểm sát các cấp phát động Kiểm sát viên, Kiểm tra viên, cán bộ công chức, nâng cao vai trò, trách nhiệm đối với gia đình và cộng đồng xã hội để tuyên truyền, giáo dục ý thức về phòng, chống ma túy ở địa bàn khu dân cư. VKS tổ chức lồng ghép các nội dung tuyên truyền về phòng, chống ma túy với các hoạt động văn hóa, thể thao và hoạt động của các chương trình khác.
Tuyên truyền thông qua hợp tác quốc tế cũng là vấn đề được Viện kiểm sát nhân dân quan tâm.Viện KSND tối cao cao đã có quan hệ hợp tác phòng, chống ma tuý với: Cơ quan phòng, chống ma tuý và tội phạm Liên hợp quốc (UNODC), Cục Phòng chống ma tuý (DEA) Bộ Tư pháp Hoa Kỳ, Viện KSND tối cao nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào… đó phối hợp tổ chức 2 khoá tập huấn về phòng, chống ma tuý do Bộ Tư pháp Hoa Kỳ, hợp tác hỗ trợ, tổ chức 20 buổi làm việc của với các tổ chức quốc tế và Hội thảo quốc tế giới thiệu về pháp luật phòng, chống ma túy của Việt Nam (năm 2012), đồng thời hàng nămđã tổ chức Hội nghị giữa Viện KSND các tỉnh có chung đường biên giới Việt - Lào để bàn công tác phối hợp đấu tranh chống tội phạm, trong đó có tội phạm về ma túy. Viện KSND tối cao Việt Namđã hợp tác với Viện KSND tối cao nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào tổ chức Giao lưu Hữu nghị Việt – Làovào tháng 7/2012 tại tỉnh Nghệ An và giao lưu về Tăng cường hợp tác phòng, chống ma túy trên tinh thần đoàn kết, hữu nghị tại Lào vào tháng 11/2012. VKS Lào Cai, Nghệ An, Điện Biên, Lai Châu đã có các cuộc tọa đàm với cơ quan chức năng tỉnh bạn để bàn các giải pháp phòng, chống ma tuý. Nhiều VKS đã tập trung giải quyết tốt yêu cầu tương trợ tư pháp trong các vụ án ma túy có bị can là người nước ngoài.
Núi chung, công tác tuyên truyền phòng, chống ma túy của Viện KSND những năm qua đã có nhiều đổi mới và đạt được những kết quả tích cực tạo sự chuyển biến cơ bản về nhận thức trong cán bộ, công chức của ngành Kiểm sát. Tại Hội nghị tổng kết 5 năm đánh giá công tác thông tin tuyên truyền về phòng, chống ma túy tại Đà Nẵng ngày 5/10/2012 do Bộ Thông tin và Truyền thông chủ trì, Vụ 1C, Báo Bảo về pháp luật và 1 cá nhân của Viện KSND tối cao đã được Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông tặng bằng khen do có thành tích xuất sắc trong công tác thông tin tuyên truyền về phòng, chống ma túy.
Tuy nhiên, công tác công tác này còn một số hạn chế như: hoạt động tuyên truyền chưa liên tục, thường xuyên, tài liệu tuyên truyền chưa phong phú, hấp dẫn, kinh phí hỗ trợ cho tuyên truyền còn hạn chế. Nguyên nhân của những hạn chế là do Bộ Thông tin và Truyền thông chưa có văn bảnhướng dẫn thực hiện công tác tuyên truyền phòng, chống ma túy giai đoạn 2012 - 2015 nên các Bộ, ngành, địa phương nói chung, Viện KSND nói riêng bị động, khó khăn trong tổ chức thực hiện. Việcphối hợp tuyên truyền phòng chống ma túy với các Chương trình khác, giữa VKS các cấp, phối hợp liên ngành còn ít, chưa hiệu quả.
Để công tác tuyên truyền phòng, chống ma túy trong thời gian tới đạt hiệu quả cao hơn, Viện KSND các cấp cần thực hiện:
1. Tiếp tục đổi mới, đang dạng hóa nội dung công tác tuyên truyền về phũng, chống ma tỳy bằng nhiều hình thức khác nhau. Tổ chức triển khai thực hiện có hiệu quả các nội dung tuyên truyền trong Kế hoạch thực hiệnChương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy giai đoạn 2012 - 2015, tạo chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức của toàn thể cán bộ, Kiểm sát viên toàn Ngành.
2. Tăng cường sự lãnh đạo của Viện KSND các cấp về công tác phòng, chống ma tuý. Phát huy vai trò, trách nhiệm của đảng viên, cán bộ, Kiểm sát viên toàn Ngành trong, giữ gìn đơn vị trong sạch không có ma túy, tích cực tham gia công tác phòng, chống ma tuý ở địa bàn nơi cư trú, vận động, tuyên truyền người thân và nhân dân thực hiện nghiêm túc pháp luật phòng, chống ma túy.
3. Tăng cường trao đổi thông tin tuyên truyền phòng, chống ma túy trong Ngành cũng như với các ngành hữu quan, tại địa phương. Phối hợp với các ngành chức năng hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng, chống ma túy. Phản ánh các hoạt động phòng, chống ma tuý trên các phương tiện thông tin đại chúng.
4. Tăng cường năng lực phòng, chống ma túy cho cán bộ, Kiểm sát viên .
5. Tiếp tục triển khai hoạt động tuyên truyền phòng, chống ma tuý thông qua hoạt động nghiệp vụ kiểm sát, núi chuyện, tọa đàm, giao lưu; phối kết tuyên truyền với công tác chuyên môn. Tổ chức phổ biến văn bản mới về phòng, chống ma túy cho cán bộ công chức trong các cuộc họp chi bộ, họp đơn vị.
6. Viện KSND địa phươngtăng cường phối hợp với Tòa án tổ chức các phiên tòa xét xử lưu động để tuyên truyền, phòng ngừa tội phạm, tạo ra phong trào toàn dân lên án, phát hiện, tố giác và đấu tranh chống tội phạmma tuý.
7. Tổ chức rà soát thường xuyên phát hiện kịp thời cán bộ trong Ngành có biểu hiện nghiện ma tuý để có biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn.
8. Mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế để trao đổi thông tin, kinh nghiệm phòng, chống ma túy, nâng cao nhận thức của cán bộ, Kiểm sát viên về hợp tác quốc tế phòng, chống ma túy./.