Do tác động suy thoái của nền kinh tế thế giới và trong nước của những năm qua, năm 2012 tình hình kinh tế, xã hội của thành phố Hồ Chí Minh gặp nhiều khó khăn, vi phạm và tội phạm diễn biến phức tạp nhưng các cơ quan tiến hành tố tụng của thành phố đã có nhiều nỗ lực phấn đấu, khắc phục khó khăn, đề ra nhiều biện pháp tích cực đấu tranh phòng, chống tội phạm có hiệu quả...
Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hồ Chí Minh nâng cao chất lượng công tác kiểm sát điều tra, truy tố, xét xử sơ thẩm án hình sự theo Nghị quyết số 37/2012/QH13 của Quốc hội
Do tác động suy thoái của nền kinh tế thế giới và trong nước của những năm qua, năm 2012 tình hình kinh tế, xã hội của thành phố Hồ Chí Minh gặp nhiều khó khăn, vi phạm và tội phạm diễn biến phức tạp nhưng các cơ quan tiến hành tố tụng của thành phố đã có nhiều nỗ lực phấn đấu, khắc phục khó khăn, đề ra nhiều biện pháp tích cực đấu tranh phòng, chống tội phạm có hiệu quả. Chất lượng công tác điều tra, truy tố và xét xử án hình sự được nâng lên, góp phần quan trọng vào việc duy trì ổn định và phát triển kinh tế, xã hội của thành phố nói riêng và cả nước nói chung.
Tuy nhiên, công tác đấu tranh phòng, chống vi phạm và tội phạm trong năm 2012 còn một số mặt chưa đạt yêu cầu như mong muốn; chất lượng công tác điều tra, truy tố và xét xử án hình sự của một số khâu công tác chưa đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp; nhiệm vụ đặt ra cho các ngành tư pháp trong năm 2013 hết sức nặng nề, đòi hỏi các cơ quan tố tụng của thành phố phải có sự phối hợp chặt chẽ, đề ra nhiều biện pháp để hoàn thành nhiệm vụ được giao.
Trước tình hình trên, các phòng thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử hình sự sơ thẩm Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hồ Chí Minh xác định nhiệm vụ trọng tâm công tác năm 2013: Nắm chắc diễn biến tình hình tội phạm, chủ động đề ra các giải pháp kiểm sát chặt chẽ việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố, hạn chế thấp nhất tin báo tồn quá hạn; nâng cao trách nhiệm trong việc phê chuẩn các quyết định tố tụng do Cơ quan điều tra đề nghị, không để xảy ra oan sai; phối hợp tốt với Cơ quan điều tra đầy nhanh tiến độ giải quyết án, giải quyết dứt điểm án khởi tố từ năm 2011 trở về trước. VKSND thành phố phối hợp với Tòa hình sự Tòa án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh đưa ra xét xử kịp thời và nghiêm minh các vụ án xâm phạm an ninh quốc gia, án tham nhũng, ma túy và những vụ án nghiêm trọng, phức tạp mà dư luận quan tâm, không để xảy ra án quá hạn xét xử; tổ chức tốt các hội nghị chuyên đề nhằm nâng cao chất lượng công tác phối hợp liên ngành và công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử sơ thẩm án hình sự; hạn chế thấp nhất án trả hồ sơ để điều tra bổ sung giữa các cơ quan tiến hành tố tụng; chú trọng trong công tác kiến nghị phòng ngừa vi phạm và tội phạm.
Để đạt được nhiệm vụ trọng tâm trên, các phòng thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử hình sự sơ thẩm Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hồ Chí Minh đề ra nhiệm vụ và giải pháp thực hiện như sau:
Trong công tác kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố: phối hợp tốt cùng Cơ quan điều tra hạn chế thấp nhất tin tồn và quá hạn, kiểm sát chặt chẽ việc thụ ly, phân loại và xử lý của Cơ quan điều tra đảm bảo đúng theo quy định của Điều 103 Bộ luật tố tụng hình sự. Ngoài ra còn chú trọng kiểm sát việc thụ lý, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm đói với các cơ quan có chức năng điều tra ban đầu như Hải quan, Kiểm lâm, Sở Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy… Tăng cường công tác phối hợp với cơ quan phòng chống tham nhũng, thanh tra để phát hiện và xử lý kịp thời đối với những tin báo, tố giác về tội phạm tham nhũng.
Trong công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra: Tăng cường trách nhiệm của Kiểm sát viên trong việc đề xuất phê chuẩn các Quyết định tố tụng do Cơ quan điều tra đề nghị; có biện pháp phối hợp tốt với Cơ quan điều tra đẩy nhanh tiến độ giải quyết; Bảo đảm các vụ án để xuất phê chuẩn, không phê chuẩn và kết luận điều tra, quyết định truy tố đều đúng quy định của pháp luật, không để xảy ra trường hợp oan sai, dẫn đến đình chỉ điềut ra do hành vi không phạm tội hoặc bỏ lọt tội phạm.
Nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố trong hoạt động xét xử, trọng tâm là “Nâng cao chất lượng tranh tụng của Kiểm sát viên tại phiên tòa”. Phối hợp với Tòa án nhân dân tổ chức tốt các phiên tòa xét xử sơ thẩm để rút kinh nghiệm về kỹ năng thẩm vấn, tranh luận, đối đáp của Kiểm sát viên tại phiên tòa, mỗi kiểm sát viện thuộc các Phòng 1, 1A, 2 thực hiện ít nhất 1 phiên tòa/năm; thông qua đó lựa chọn, bồi dưỡng, giới thiệu Kiểm sát viên tham gia tuyển chọn Kiểm sát viên giỏi. Kiểm sát chặt chẽ các bản án, quyết định của Tòa án; nâng cao chất lượng kháng nghị, bảo đảm các kháng nghị đều có căn cứ, đúng pháp luật và được Tòa án đưa ra xét xử phúc thẩm chấp nhận cao.
Phối hợp với Tòa án, Công an xác định các vụ án trọng điểm tập trung điều tra, truy tố, xét xử phục vụ nhiệm vụ chính trị của địa phương; Cử Kiểm sát viên có năng lực, bản lĩnh thực hành quyền công tố đối với những vụ án do VKSND tối cao ủy quyền; án nghiêm trọng, phức tạp, dư luận quan tâm thì Lãnh đạo phòng trực tiếp thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động xét xử tại phiên tòa.
Thông qua công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử sơ thẩm tại phiên tòa, tổng hợp tình hình vi phạm và tội phạm; những sơ hở trong cơ chế, chính sách quản lý kinh tế, xã hội các cấp, các ngành, tìm ra nguyên nhân, điều kiện dẫn đến vi phạm pháp luật để tổng hợp, tham mưu cho lãnh đạo Viện kiến nghị phòng ngừa.
Để đạt được những nhiệm vụ quan trọng trên cần thực hiện 04 nhóm giải pháp sau:
Về công tác nghiệp vụ: Tiếp tục thực hiện tốt chủ trương của Đảng về “Tăng cường trách nhiệm công tố trong hoạt động điều tra, gắn công tố với hoạt động điều tra”. Để thực hiện tốt chủ trương trên, trước hết các Phòng phải chủ động nắm chắc tình hình diễn biến của tội phạm, đề ra giải pháp kiểm sát chặt chẽ tố giác, tin báo về tội phạm, hàng tuần cử Kiểm sát viên sang Cơ quan điều tra cùng cấp nắm chắc tình hình thụ lý, phân loại, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm báo cáo cho Lãnh đạo các phòng; hàng tháng, Lãnh đạo các phòng và Lãnh đạo Cơ quan điều tra cùng cấp họp phân loại, xử lý; kiên quyết đưa ra khỏi sổ thụ lý đơn không phải tố giác, tin báo về tội phạm, đơn đã xác định tố giác, tin báo về tội phạm thì phải phân công Điều tra viên khẩn trương xác minh, nếu xác định có dấu hiệu của tội phạm hình sự thì ra Quyết định khởi tố vụ án ngày, nếu không có dấu hiệu hình sự thì ra ngay Quyết định không khởi tố vụ án hình sự. Các phòng cử Kiểm sát viên phối hợp chặt chẽ với Điều tra viên trước khi ban hành các Quyết định này tránh trường hợp ra các quyết định thiếu căn cứ, trái pháp luật.
Mỗi Kiểm sát viên phải nâng cao trách nhiệm trong việc nghiên cứu hồ sơ, đề xuất phê chuẩn các quyết định, lệnh do Cơ quan điều tra đề nghị đảm bảo có căn cứ, đúng pháp luật. Kiên quyết hủy các quyết định, lệnh của cơ quan điều tra khi đủ căn cứ xác định người đã bị khởi tố không thực hiện hành vi phạm tội và không phê chuẩn đối với những trường hợp có dấu hiệu tội phạm hình sự nhưng còn thiếu căn cứ, yêu cầu điều tra bổ sung chứng cứ khi thấy đủ mới xem xét phê chuẩn. Khi vụ án được khởi tố Kiểm sát viên phải kiểm sát điều tra ngay từ đầu, đề ra yêu cầu điều tra cụ thể, khách quan, toàn diện và chính xác; hàng tuần giữa Điều tra viên và Kiểm sát viên phải gặp nhau để trao đổi tiến độ điều tra vụ án, thu thập tài liệu, chứng cứ, định hướng điều tra để đảm bảo vụ án được thu thập chứng cứ đầy đủ, xác định đúng tội danh và kết thúc điều tra đảm bảo thời hạn quy định. Trước khi kết thúc điều tra ít nhất 10 ngày Kiểm sát viên yêu cầu Điều tra viên chuyển dự thảo Kết luận điều tra kèm theo hồ sơ vụ án để Kiểm sát viên nghiên cứu, nếu tài liệu chứng cứ thu thập chưa đầy đủ thì Kiểm sát viên yêu cầu Điều tra viên bổ sung đảm bảo hồ sơ truy tố đầy đủ chứng cứ tránh trường hợp trả hồ sơ để điều tra bổ sung làm kéo dài thời hạn giải quyết vụ án.
Tiếp tục nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố trong hoạt động xét xử, trọng tâm là “Nâng cao chất lượng tranh trụng của Kiểm sát viên tại phiên tòa” Kiểm sát viên được phân công thực hành quyển công tố tại phiên tòa phải nghiên cứu nắm chắc hồ sơ vụ án, đánh giá đầy đủ chứng cứ buộc tội, gỡ tội, tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, trách nhiệm dân sự, dự kiến tình huống phát sinh tại phiên tòa, chuẩn bị đề cương xét hỏi, tranh tụng và dự thảo Luận tội có tính thuyết phục cao, bảo đảm vụ án được truy tố có căn cứ, đúng người, đúng tội danh, khung hình phạt và đúng pháp luật; hạn chế thấp nhất trường hợp phải thay đổi tội danh, rút quyết định truy tố hoặc Tòa án xử khác tội danh mà Viện kiểm sát truy tố; không để xảy ra trường hợp nào bị Tòa án tuyên bị cáo không phạm tội. Mỗi Kiểm sát viên phải tự để ra biện pháp giảm thấp nhất án trả hồ sơ để điều tra bổ sung, nếu để án trả hồ sơ để điều tra bổ sung thì Kiểm sát viên phải giải trình bằng văn bản nêu rõ lý do, nếu có lỗi chủ quan của Kiểm sát viên thì sẽ xem xét việc bình xét thi đua cuối năm.
Về công tác phối hợp liên ngành: Lãnh đạo các đơn vị trực thuộc Công an, Viện kiểm sát và Tòa án thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục quán triệt đến Điều tra viên, Kiểm sát viên, Thẩm phán và cán bộ, chiến sỹ của các đơn vị nắm vững nội dung của Quy chế số 29 ngày b08/02/2012 của Lãnh đạo liên ngành về công tác điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án hình sự để áp dụng thực hiện, đưa nội dung thực hiện Quy chế này để kiểm điểm thường xuyên và bình xét thi đua cuối năm của tập thể và cá nhân trong từng đơn vị. Tăng cường công tác phối hợp giữa Điều tra viên, Kiểm sát viên, Thẩm phán và Thủ trưởng các đơn vị; trong quá trình giải quyết án nếu có khó khăn, vướng mắc phải phối hợp kịp thời tìm biện pháp tháo gỡ, nếu Lãnh đạo cấp Phòng không giải quyết được thì báo cáo Lãnh đạo 3 ngành đề giải quyết.
Về công tác quản lý, chỉ đạo điều hành: Lãnh đạo các Phòng phối hợp chặt chẽ với Chi ủy, Công đoàn thường xuyên theo dõi, kiểm tra cán bộ, Đảng viên trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao. Hàng tuần họp Phòng để kiểm tra công việc đã phân công cho cán bộ, Kiểm tra viên, Kiểm sát viên để kịp thời phát hiện những sai sót để uốn nắn khắc phục. Hàng tháng lãnh đạo Phòng phối hợp với Chi ủy để nhận xét, đánh giá tiến độ thực hiện Chương trình công tác của Phòng và đề ra nhiệm vụ trọng tâm trong tháng tới; đồng thời kiểm điểm trách nhiệm của cán bộ, Đảng viên không hoàn thành nhiệm vụ. Đẩy mạnh công tác cải cách hành chính, đổi mới báo cáo, đề xuất án theo hướng ngắn gọn nhưng đầy đủ, chính xác; chấn chỉnh thể thức và kỹ thuật trình bày văn bản theo đúng quy định; chấp hành nghiêm chế độ thông tin báo cáo đúng quy định; hướng ứng đầy đủ, tích cực các phong trào thi đua, kịp thời biểu dương, đề nghị khen thưởng đối với các cá nhân có thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua, đảm bảo công bằng, chính xác.
Về công tác tổ chức cán bộ: Củng cố, kiện toàn các Bộ phận công tác của các Phòng để làm tốt vai trò tham mưu cho lãnh đạo Phòng trong công tác quản lý, chỉ đạo điều hành đạt hiệu quả; bố trí, phân công cán bộ hợp lý, đúng sở trường, phát huy tính chủ động, sáng tạo của cán bộ, Kiểm sát viên, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho cán bộ, Kiểm sát viên hoàn thành nhiệm vụ được giao. Thực hiện đầy đủ các chế độ, chính sách cán bộ; quan tâm đến công tác quy hoạch, đào tạo, đề bạt, bổ nhiệm cán bộ khi có đủ điều kiện tiêu chuẩn, chú ý cán bộ trẻ, cán bộ nữ.
P.V