Trên cơ sở kết quả công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động điều tra các vụ án hình sự trong năm 2012, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lai Châu nhận thấy: Công tác thụ lý, điều tra, giải quyết các vụ án hình sự của Cơ quan cảnh sát điều tra ở cả hai cấp đảm bảo đúng quy định của pháp luật, không bỏ lọt tội phạm, không làm oan người vô tội....
Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lai Châu kiến nghị
trong hoạt động điều tra các vụ án hình sự năm 2012
Trên cơ sở kết quả công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động điều tra các vụ án hình sự trong năm 2012, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lai Châu nhận thấy: Công tác thụ lý, điều tra, giải quyết các vụ án hình sự của Cơ quan cảnh sát điều tra ở cả hai cấp đảm bảo đúng quy định của pháp luật, không bỏ lọt tội phạm, không làm oan người vô tội. Nhiều vụ án được điều tra khám phá nhanh, đúng các trình tự thủ tục theo tố tụng quy định nên có tác dụng tốt trong công tác đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm trên địa bàn, phục vụ tích cực nhiệm vụ chính trị của địa phương.
Tuy nhiên, trong năm 2012 Cơ quan cảnh sát điều tra hai cấp còn để xẩy ra một số thiếu sót, vi phạm trong quá trình điều tra, thu thập chứng cứ theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự. Những vi phạm này cần được chấn chỉnh, rút kinh nghiệm để nâng cao hơn nữa chất lượng điều tra các vụ án hình sự trong thời gian tới.
Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lai Châu tổng hợp vi phạm trong hoạt động điều tra các vụ án hình sự năm 2012, kiến nghị với Thủ trưởng Cơ quan cảnh sát điều tra Công An tỉnh Lai Châu quan tâm, có biện pháp chỉ đạo đối với Cơ quan điều tra 2 cấp, rút kinh nghiệm trong thời gian tới. Trang thông tin điện tử Viện kiểm sát nhân dân tối cao trích đăng để bạn đọc tham khảo:
1. Vi phạm về việc giải quyết tố giác, tin báo tội phạm và việc khởi tố vụ án hình sự
Vi phạm khoản 2 Điều 103, khoản 1 Điều 104 BLTTHS: Hồi 21h30 ngày 10/8/2011 Công an thị xã Lai Châu nhận được tin báo và lập biên bản ghi nhận sự việc xảy ra tại gia đình anh Vũ Trọng M, trú tại tổ 3, phường Quyết Thắng, thị xã Lai Châu bị kẻ gian phá cửa vào nhà trộm cắp 01 chiếc tivi LCD nhãn hiệu Sony, 01 chiếc máy tính xách tay nhãn hiệu Lenovo và 01 màn hình máy tính LCD nhãn hiệu Sam Sung, tổng giá trị trên 11 triệu đồng. Sau khi ghi nhận sự việc và tiến hành áp dụng các biện pháp nghiệp vụ điều tra, xác định có dấu hiệu của tội Trộm cắp tài sản quy định tại điều 138 Bộ luật hình sự, Cơ quan điều tra công an thị xã Lai Châu không ra quyết định khởi tố vụ án hình sự. Hết thời hạn giải quyết tin báo, Cơ quan điều tra không thông báo cho Viện kiểm sát biết nội dung tin báo trên là vi phạm Điều 103 Bộ luật tố tụng hình sự. Ngày 26/4/2012 bị can Vũ Viết Q đang bị tạm giam để điều tra ở vụ án ma túy đã khai nhận ngoài hành vi phạm tội ma túy, vào hồi 18h Vũ Viết Q mang theo đoạn sắt cậy khóa cửa vào nhà anh Vũ Trọng M trộm cắp tivi, máy tính xách tay và màn hình máy tính như đã nêu trên. Ngày 06/5/2012 Cơ quan điều tra Công an thị xã Lai Châu ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Vũ Viết Q về tội Trộm cắp tài sản.
Vi phạm khoản 2 điều 103 BLTTHS: Ngày 30/9/2011, Lò Văn B dùng dao chém vào vùng mặt Lò Văn T gây thương tích nặng. Ngày 22/11/2011 Công an huyện Tân Uyên ra quyết định trưng cầu giám định tỷ lệ thương tích của Lò Văn T. Ngày 12/12/2011, Trung tâm giám định pháp y tỉnh Lai Châu có kết luận giám định pháp y về thương tích số 55, kết luận tỷ lệ thương tật của Lò Văn T bị tổn hại là 31%. Đến ngày 08/02/2012, sau hơn 4 tháng Công an huyện Tân Uyên mới ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Lò Văn B về tội Cố ý gây thương tích. (quá thời hạn 4 tháng theo quy định)
2. Vi phạm trong việc bắt
Việc bắt khẩn cấp không được thông báo và gửi tài liệu ngay cho Viện kiểm sát cùng cấp điển hình như:
- Vụ án Nguyễn Văn X, phạm tội Mua bán trái phép chất ma túy, Cơ quan điều tra (PC47) Công an tỉnh Lai Châu bắt khẩn cấp về hành vi mua bán trái phép chất ma túy và ra quyết định tạm giữ 03 ngày kể từ 20h ngày 16/12/2011 đến 20h ngày 19/12/2011 nhưng đến ngày 20/12/2011, Cơ quan Cảnh sát Điều tra mới gửi hồ sơ sang Viện kiểm sát đề nghị phê chuẩn lệnh bắt khẩn cấp. Vi phạm khoản 4 Điều 88 Bộ luật tố tụng hình sự.
- Vụ án Lương Công L, ngày 12/12/2011, Cơ quan điều tra (PC47) Công an tỉnh Lai Châu bắt khẩn cấp đối tượng Lương Công L về tội Mua bán trái phép chất ma túy, nhưng đến ngày 15/12/2011 Cơ quan điều tra mới gửi hồ sơ sang Viện kiểm sát để đề nghị phê chuẩn lệnh bắt khẩn cấp. Vi phạm khoản 4 Điều 88 Bộ luật tố tụng hình sự.
3. Vi phạm quy định về tạm giữ, tạm giam
- Vụ án Hàng A S và Vàng Thị C phạm tội Mua bán trái phép chất ma túy, quy định tại Điều 194 Bộ luật hình sự, Cơ quan điều tra Công an huyện Tam Đường tỉnh Lai Châu bắt quả tang đối với Lò Văn T về hành vi tàng trữ trái phép chất ma túy. Theo quy định tại khoản 1, Điều 83 Bộ luật tố tụng hình sự trong thời gian 24h Cơ quan điều tra phải lấy lời khai, xác minh và quyết định tạm giữ hoặc trả tự do cho người bị bắt, nhưng quá thời hạn trên chưa xác định trọng lượng vật chứng nghi Hêrôin thu giữ của Lò Văn T để có căn cứ tạm giữ hay trả tự do. (Vi phạm khoản1, Điều 83 Bộ luật tố tụng hình sự).
- Vụ án Má Văn T phạm tội Vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ, quy định tại khoản 1, Điều 202 Bộ luật hình sự. Vụ Phàn Phù X phạm tội Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh, quy định tại khoản 2, Điều 105 Bộ luật hình sự thì thời hạn tạm giam đối với hai trường hợp này phải là 03 tháng. Nhưng theo lệnh tạm giam để điều tra của Cơ quan cảnh sát điều tra Công an huyện Phong Thổ đối với Má Văn T và Phàn Phù X là 2 tháng. Vi phạm khoản 1 Điều 120 Bộ luật tố tụng hình sự.
4. Vi phạm về việc thu thập các tài liệu chứng cứ xác định nhân thân bị can
- Vụ án Vương Quốc L, phạm tội Trộm cắp tài sản theo quy định tại khoản 2 Điều 138 Bộ luật hình sự. Công an thị xã Lai Châu đã chưa xác minh, thu thập các tài liệu (sao trích lục bản án hình sự sơ thẩm) để xác minh khung hình phạt của bị can Vương Quốc L đã bị Tòa án nhân dân thành phố Điện Biên Phủ xét xử ngày 24/12/2004 về hành vi phạm tội trước đó của bị can, là căn cứ xác định tình tiết định khung hình phạt. Vi phạm khoản 3 Điều 63 Bộ luật tố tụng hình sự.
- Vụ án Giàng A L, Lê Văn C, phạm tội Tàng trữ trái phép chất ma túy (Công an thị xã Lai Châu) hết thời hạn điều tra, chuyển giai đoạn truy tố Cơ quan điều tra mới bổ sung tài liệu xác minh việc chấp hành án phạt tù cũng như chấp hành phần thi hành án dân sự của bị can tại các bản án trước đó.
- Vụ án Lò Văn H và đồng bọn, phạm tội Giết người được Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện Mường Tè khởi tố sau đó chuyển Cơ quan điều tra (PC45) Công an tỉnh Lai Châu, quá trình điều tra chưa điều tra toàn diện để xác định độ tuổi của người phạm tội, chưa thu thập hết các tài liệu: giấy khai sinh, đăng ký sổ hộ tịch gốc để xác định độ tuổi của bị can. Chưa xác minh bị can đang là học sinh của trường nào, lớp nào để mời nhà trường tham gia tố tụng.
5. Thiếu sót trong việc thu thập các tình tiết khác liên quan đến vụ án, tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, xử lý vật chứng và việc thu thập vật chứng chưa đầy đủ
- Vụ án Giàng A T, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an huyện Mường Tè khởi tố về tội Hiếp dâm trẻ em. Sau đó vụ án được chuyển đến phòng PC45 Công an tỉnh Lai Châu tiếp tục thụ lý giải quyết. Quá trình điều tra chưa thu thập đầy đủ tài liệu để xác định chính xác độ tuổi của bị hại làm căn cứ xác định chính xác tội danh của người phạm tội.
Một số vụ án Điều tra viên chưa thu thập hết các tình tiết giảm nhẹ liên quan đến nhân thân người phạm tội như vụ Điêu Chính H cùng đồng bọn phạm tội Tàng trữ, mua bán trái phép chất ma túy. Hoặc một số vụ án kết luận điều tra nêu bị can thiếu thành khẩn khai báo, nhưng toàn bộ hồ sơ vụ án không có tài liệu nào chứng minh việc bị can thiếu thành khẩn khai báo như Kết luận điều tra số 48 ngày 12/8/2012 đối với bị can Cổ Bình D, Kết luận điều tra số 41 ngày 17/7/2012 đối với bị can Lương Văn T (Công an huyện Tam Đường).
Một số vụ án của Công an huyện Tam Đường như vụ Đỗ Văn H, Lý Hồng M phạm tội Tàng trữ trái phép chất ma túy không làm rõ các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự cho bị can như: Bị can có phải là người có thành tích xuất sắc trong sản xuất, chiến đấu, học tập hoặc công tác hay không? Vợ, chồng, cha, me…bị can có phải là người có công với nhà nước hay không?
Vụ án Nguyễn Văn Đ và đồng bọn, phạm tội Đánh bạc. Trong vụ án các đối tượng khai nhận đều để tiền trong ví và dùng tiền vào việc đánh bạc. Đây là vật chứng dùng vào việc phạm tội nhưng Cơ quan điều tra Công an huyện Tân Uyên lại ra quyết định xử lý vật chứng trả lại cho các bị can, Vi phạm Điều 41, 76 Bộ luật tố tụng hình sự.
6. Vi phạm quy định về đề nghị truy tố
Quá trình ra bản kết luận điều tra và chuyển hồ sơ sang Viện kiểm sát đề nghị truy tố phải kèm theo bản kê về thời hạn điều tra, biện pháp ngăn chặn đã được áp dụng có ghi rõ thời gian tạm giữ, tam giam, vật chứng, việc kiện dân sự…theo khoản 2, Điều 163 Bộ luật tố tụng hình sự, nhưng vẫn còn nhiều hồ sơ Cơ quan điều tra chưa thực hiện đúng theo quy định, như vụ Đồng Văn M, Mào Văn B phạm tội Trộm cắp tài sản. (Công an thị xã Lai Châu)
7. Vi phạm giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự
Một số vụ án Điều tra viên chưa quan tâm đến việc thu thập chứng cứ, tài liệu có liên quan đến việc bồi thường dân sự trong vụ án hình sự (quy định tại điều 28 Bộ luật tố tụng hình sự) như vụ án Phan Văn K phạm tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ theo Điều 202 Bộ luật hình sự. Có hai nạn nhân là Lương Thế N và Hoàng Thanh V bị chết do hành vi phạm tội của bị nhưng Cơ quan điều tra đã chưa lập lý lịch cá nhân của hai người bị hại này để xác định những người con dưới 18 tuổi của hai bị hại này đang trực tiếp nuôi dưỡng, do đó gây khó khăn trong việc giải quyết vấn đề dân sự liên quan trong vụ án. (Công an huyện Than Uyên).
Vụ án Đinh Văn T, Lò Văn M, Nguyễn Văn H (án của Mường Tè), trong vụ án này các bị cáo đã gây thiệt hại về tài sản và phải bồi thường về tính mạng, sức khỏe nhưng quá trình điều tra không làm rõ, gây khó khăn khi giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự.
Để khắc phục những vi phạm nêu trên, đảm bảo pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất. Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lai Châu kiến nghị: Thủ trưởng Cơ quan điều tra Công an tỉnh Lai Châu có biện pháp chỉ đạo Cơ quan điều tra hai cấp kịp thời rút kinh nghiệm những vi phạm, thiếu sót nêu trên nhằm nâng cao chất lượng giải quyết án hình sự trong thời gian tới được tốt hơn.
Thanh Hoa