Vừa qua Vụ kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự Viện kiểm sát nhân dân tối cao ban hành Thông báo số 195/TB-VKSNDTC-V4 rút kinh nghiệm trong hoạt động kiểm sát việc người bị tạm giữ, tạm giam trốn. Trang tin điện tử Viện kiểm sát nhân dân tối cao trích đăng để bạn đọc tham khảo:..
Viện kiểm sát nhân dân tối cao rút kinh nghiệm trong hoạt động kiểm sát việc người bị tạm giữ, tạm giam trốn
Vừa qua Vụ kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự Viện kiểm sát nhân dân tối cao ban hành Thông báo số 195/TB-VKSNDTC-V4 rút kinh nghiệm trong hoạt động kiểm sát việc người bị tạm giữ, tạm giam trốn. Trang tin điện tử Viện kiểm sát nhân dân tối cao trích đăng để bạn đọc tham khảo:
Các VKSND địa phương đã chủ động nắm tình hình chấp hành pháp luật tại các nhà tạm giữ, trại tạm giam cùng cấp và cấp dưới, hoạt động kiểm sát trực tiếp tại nơi giam giữ được các VKS quan tâm tăng cường qua đó góp phần phòng ngừa vi phạm pháp luật xảy ra tại nơi giam giữ nói chung và hạn chế việc đối tượng trốn khỏi nơi giam giữ nói riêng. VKSND các cấp đã chủ động nắm nội dung vụ việc người bị tạm giữ, tạm giam trốn, báo cáo bằng văn bản về VKSND cấp trên để quản lý tình hình và có biện pháp chỉ đạo kịp thời, bảo đảm yêu cầu về quản lý tình hình tại nơi giam giữ.
Sau khi nhận được báo cáo của VKSND các địa phương, Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã ban hành văn bản hướng dẫn các VKSND địa phương yêu cầu cơ quan có thẩm quyền tiến hành khởi tố vụ án, khởi tố bị can, truy nã đối tượng và làm rõ trách nhiệm của cán bộ chiến sĩ đã để xảy ra vụ việc trốn; có văn bản gửi Cục điều tra thuộc Viện kiểm sát nhân dân tối cao xem xét những hành vi có dấu hiệu tội xâm phạm hoạt động tư pháp theo thẩm quyền. Bộ phận kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam đã tham mưu cho lãnh đạo VKS các cấp kịp thời vận dụng phương thức kiểm sát phù hợp để tiến hành kiểm sát, quá trình kiểm sát đã tập hợp, phân tích những vi phạm, xác định nguyên nhân, điều kiện dẫn đến vi phạm ban hành văn bản kháng nghị yêu cầu cơ quan có thẩm quyền và người có trách nhiệm trong công tác quản lý giam giữ chấm dứt vi phạm và kiến nghị nâng cao trách nhiệm phòng ngừa vi phạm pháp luật xảy ra tại nơi giam giữ, làm rõ trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ để xảy ra vụ việc theo đúng quy định của pháp luật. VKSND các địa phương đã ban hành các văn bản yêu cầu cơ quan có thẩm quyền khởi tố vụ án, khởi tố bị can, truy nã đối tượng, xác định trách nhiệm của cán bộ chiến sĩ để xảy ra vi phạm. Trên cơ sở các nội dung đã kháng nghị, kiến nghị và hướng dẫn, chỉ đạo của VKS cấp trên, các VKS đã kịp thời theo dõi việc thực hiện yêu cầu, kiến nghị, kháng nghị và kết quả xử lý vụ việc trốn của cơ quan quản lý giam giữ theo quy định.
Tuy nhiên qua theo dõi, xử lý, tổng hợp tình hình, nghiên cứu báo cáo về hoạt động kiểm sát việc người bị tạm giữ, tạm giam trốn của VKSND địa phương trong thời gian qua Viện kiểm sát nhân dân tối cao thấy còn tồn tại, thiếu sót cần thông báo rút kinh nghiệm như sau:
- Về hoạt động kiểm sát hàng ngày của VKSND cấp huyện và kiểm sát hàng tuần của VKSND cấp tỉnh còn kém hiệu quả, vi phạm trong công tác quản lý giam giữ tồn tại với thời gian dài mà không được phát hiện và có thái độ kiên quyết để yêu cầu loại trừ; chất lượng hoạt động kiểm sát việc người bị tạm giữ, tạm giam trốn ở nhiều VKSND chưa bảo đảm theo yêu cầu của ngành, như chưa chú ý đến việc phát hiện vi phạm pháp luật trong công tác quản lý giam giữ, chưa phân tích để xác định nguyên nhân, điều kiện dẫn đến vụ việc trốn, những sơ hở, thiếu sót trong công tác quản lý, canh gác, dẫn giải… để từ đó áp dụng các biện pháp pháp luật nhằm loại trừ vi phạm pháp luật, như việc đưa người đang bị tạm giam ra ngoài buồng giam để lao động, là không thực hiện đúng khoản 2 Điều 18 Quy chế về tạm giữ, tạm giam (xảy ra tại Nhà tạm giữ Công an các huyện Đak Pơ- Gia Lai, Vĩnh Linh- Quảng Trị, Thái Thụy- Thái Bình, An Biên, Châu Thành- Kiên Giang, Châu Thành- Tiền Giang); việc phân loại giam giữ và tổ chức giam giữ không đúng quy định theo Điều 15 Quy chế về tạm giữ, tạm giam (xảy ra tại Nhà tạm giữ Công an huyện Cư M’gar- Đak Lăk, Trại tạm giam Công an tỉnh Gia Lai…)để kháng nghị yêu cầu chấm dứt vi phạm theo quy định tại Điều 14 Quy chế về công tác kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam, quản lý và giáo dục người chấp hành án phạt tù ban hành kèm theo Quyết định số: 959/QĐ-VKSTC-V4 ngày 17/9/2007 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao (viết tắt là Quy chế 959);
Công tác quản lý, tuần tra, canh gác chưa được thực hiện nghiêm túc dẫn đến việc đối tượng trốn; công tác kiểm tra soát xét trong và ngoài buồng giam còn nhiều sơ hở dẫn đến đối tượng mang vật cấm vào buồng giam; công tác kiểm tra buồng giam, khu giam của cán bộ, chiến sĩ còn nhiều sơ hở, chưa đảm bảo; hoặc có trường hợp cán bộ quản giáo thiếu trách nhiệm, không thực hiện đúng quy trình công tác như không khóa cửa buồng giam… nhưng trong quá trình kiểm sát VKS chưa kịp thời phát hiện để kiến nghị tăng cường phòng ngừa, ngăn chặn vi phạm pháp luật xảy ra tại nơi giam giữ theo quy định tại Điều 15 Quy chế 959, (xảy ra tại Nhà tạm giữ Công an huyện Phù Cừ - Hưng Yên hoặc cán bộ, chiến sĩ thực hiện nhiệm vụ dẫn giải thuộc Công an huyện ChưPrông- Gia Lai không quản lý để đối tượng đang tạm giam được đưa đi chữa bệnh lợi dụng sơ hở bỏ trốn; có trường hợp công tác quản lý không được bảo đảm dẫn đến việc trốn khỏi nơi giam xảy ra liên tục như tại Nhà tạm giữ Công an huyện Vĩnh Linh - Quảng Trị trong thời gian 17 ngày (từ ngày 23/5/2012 đến ngày 08/6/2012) để xảy ra liên tục 02 vụ với 03 đối tượng trốn…) những hạn chế trong hoạt động kiểm sát như đã nêu trên là một trong những nguyên nhân dẫn đến nhiều vi phạm pháp luật tại nơi giam giữ kéo dài không được khắc phục, chấm dứt.
- Sau khi xảy ra vụ việc người bị tạm giữ, tạm giam trốn, một số VKSND địa phương chỉ dừng lại ở việc nắm nội dung liên quan đến sự việc trốn mà chưa chú trọng đến việc vận dụng phương thức kiểm sát phù hợp nhằm thu thập, củng cố tài liệu có liên quan đến việc trốn làm cơ sở để ban hành kháng nghị, kiến nghị để loại bỏ vi phạm, đồng thời yêu cầu kiểm điểm làm rõ trách nhiệm của cán bộ chiến sĩ để xử lý theo pháp luật nên hoạt động kiểm sát tiến hành chưa hiệu quả.
Sau khi phát hiện có trường hợp người bị tạm giữ, tạm giam trốn, một số VKSND địa phương đã tiến hành hoạt động kiểm sát việc người bị tạm giữ, tạm giam trốn nhưng chất lượng còn hạn chế, chưa kịp thời yêu cầu cơ quan có thẩm quyền khởi tố vụ án, bị can, truy nã đối tượng và làm rõ trách nhiệm của cán bộ chiến sĩ để .
- Về chất lượng báo cáo: Một số VKSND địa phương gửi báo cáo về Vụ 4 chỉ nêu một cách chung chung nội dung sự việc trốn mà không phản ánh cụ thể diễn biến vụ việc, kế hoạch hoặc biện pháp mà VKS đã tiến hành để kiểm sát và ý kiến chỉ đạo của đồng chí Viện trưởng cấp mình theo đúng quy định tại Điều 25 Quy chế 959.
Việc lập danh sách trích ngang các trường hợp người bị tạm giữ, tạm giam trốn gửi kèm theo báo cáo tháng về Vụ 4 của một số VKSND địa phương còn sơ sài không đầy đủ nội dung, không kịp thời theo quy định về chế độ thông tin báo cáo theo Quy chế của ngành, được hướng dẫn tại Thông báo số: 136/TB-VKSTC-V4 ngày 07/5/2009 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, do vậy gây khó khăn cho công tác tổng hợp và quản lý tình hình chung của Vụ 4, điển hình như trong báo cáo tháng 4 năm 2012 của VKSND tỉnh Sơn La có nêu tại Nhà tạm giữ Công an huyện Sông Mã xảy ra 01 vụ với 05 đối tượng bỏ trốn nhưng đến ngày 02/7/2012 mới báo cáo vụ việc bằng văn bản về Vụ 4 hoặc trong báo cáo tháng 3/2012 của VKSND tỉnh Quảng Ngãi nêu tại Nhà tạm giữ Công an huyện Tư Nghĩa xảy ra 01 vụ với 02 đối tượng trốn nhưng đến ngày 18/5/2012 mới làm báo cáo bằng văn bản gửi về Vụ 4…
- Kết quả hoạt động kiểm sát VKSND địa phương đã xác định vi phạm pháp luật trong quá trình quản lý giam giữ, đáng lẽ phải hành văn bản kháng nghị yêu cầu cơ quan quản lý giam giữ chấm dứt ngay vi phạm, tăng cường công tác quản lý giam giữ theo quy định tại Điều 14 Quy chế 959 nhưng chủ yếu lại sử dụng biện pháp kiến nghị để yêu cầu khắc phục vi phạm là không đúng với yêu cầu của Quy chế nghiệp vụ ( Kiến nghị chỉ được sử dụng để yêu cầu cơ quan có thẩm quyền và người có trách nhiệm khắc phục, phòng ngừa những việc là nguyên nhân, điều kiện dẫn đến vi phạm pháp luật- Điều 15 Quy chế 959).
- Nhiều VKSND địa phương chưa theo dõi đầy đủ việc thực hiện yêu cầu, kiến nghị, kháng nghị, thực hiện ý kiến chỉ đạo của VKS cấp trên và kết quả xử lý vụ việc trốn của cơ quan quản lý giam giữ theo quy định tại Điều 23 của Quy chế 959 và điều 29 Luật tổ chức VKSND năm 2002.
Để nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động kiểm sát đối với các trường hợp người bị tạm giữ tạm giam trốn khỏi nơi giam giữ, Viện kiểm sát nhân dân tối cao (Vụ 4) đề nghị đồng chí Viện trưởng VKSND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương chỉ đạo tổ chức thực hiện một số vấn đề cụ thể sau:
- Nâng cao chất lượng hoạt động kiểm sát tại nhà tạm giữ, trại tạm giam (nhất là hoạt động kiểm sát hàng ngày tại nhà tạm giữ của VKSND cấp huyện), kịp thời phát hiện vi phạm trong công tác quản lý giam giữ theo Quy chế về tạm giữ, tạm giam như việc phân loại giam giữ và tổ chức giam giữ không đúng; để đối tượng đang tạm giam ra ngoài buồng giam để lao động; công tác tuần tra, canh gác tại nơi giam giữ, dẫn giải đối tượng đi điều trị tại bệnh viện còn sơ hở; công tác kiểm tra, soát xét trong và ngoài buồng giam để phát hiện vật cấm chưa bảo đảm …để kháng nghị yêu cầu loại bỏ vi phạm nhằm hạn chế đến mức thấp nhất người bị tạm giữ, tạm giam trốn.
- VKSND các địa phương tiến hành kiểm sát bất thường trực tiếp đối với đơn vị để xảy ra việc trốn theo quy định tại khoản 1 Điều 27 Luật tổ chức VKSND năm 2002, Điều 07 Quy chế 959 hoặc yêu cầu cơ quan quản lý tạm giữ, tạm giam để xảy ra sự việc trốn tự kiểm tra và thông báo kết quả cho VKSND theo quy định tại khoản 4 Điều 27 Luật tổ chức VKSND năm 2002, Điều 12 Quy chế 959 nhằm thu thập tài liệu có liên quan đến việc trốn làm cơ sở để ban hành kháng nghị đối với cơ quan quản lý giam giữ yêu cầu chấm dứt vi phạm, kiểm điểm làm rõ trách nhiệm, xử lý cán bộ chiến sĩ để xảy ra vi phạm.
Phối hợp với cơ quan tiến hành tố tụng, cơ quan quản lý giam giữ yêu cầu khởi tố vụ án, khởi tố bị can, quyết định truy nã (nếu trong thời hạn 24 giờ mà chưa bắt lại được đối tượng) đồng thời tổ chức lực lượng truy bắt đối tượng trốn khỏi nơi giam giữ.
VKSND các địa phương chủ động theo dõi đầy đủ việc thực hiện yêu cầu, kiến nghị, kháng nghị, thực hiện ý kiến chỉ đạo của VKS cấp trên và kết quả xử lý vụ việc trốn của cơ quan quản lý giam giữ theo quy định tại Điều 23 của Quy chế 959 và điều 29 Luật tổ chức VKSND năm 2002.
- Khi xảy ra các trường hợp người bị tạm giữ, tạm giam trốn, VKSND các cấp phải báo cáo ngay bằng văn bản về VKSND cấp trên trực tiếp để quản lý và chỉ đạo; Đến kỳ báo cáo VKSND cấp tỉnh phải lập danh sách trích ngang các trường hợp người bị tạm giữ, tạm giam trốn kèm theo báo cáo gửi về Viện kiểm sát nhân dân tối cao theo hướng dẫn; Báo cáo nhanh, báo cáo ban đầu, danh sách trích ngang phải đầy đủ các nội dung sau: Họ và tên, năm sinh, quê quán và nơi ở trước khi bị bắt của đối tượng trốn, ngày- tháng- năm bắt, hành vi phạm tội (hoặc tội danh), cơ quan tiến hành tố tụng đang tạm giữ (hoặc tạm giam), diễn biến của vụ việc (như ngày- tháng- năm trốn, nơi xảy ra, phải nêu rõ hình thức trốn), yêu cầu, tác động của VKS, trách nhiệm và hình thức xử lý cán bộ để xảy ra vi phạm.