Ngày 27/10/1962, tại kỳ họp thứ V Quốc hội khoá II đã ra Nghị quyết đổi tên khu tự trị Thái Mèo[1] thành khu tự trị Tây Bắc và tái lập tỉnh Sơn La, Lai Châu[2], thành lập tỉnh mới Nghĩa Lộ.Ngày 12/12/1962, Viện trưởng VKSNDTC đã ký quyết định số 2205/QĐ-VKSTC thành lập VKSND tỉnh Lai Châu. Đồng thời bổ nhiệm đồng chí Trần Hoạt[3], nguyên là bí thư Châu Mường Lay làm Viện trưởng...
Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lai Châu 50 năm xây dựng và trưởng thành
Ngày 27/10/1962, tại kỳ họp thứ V Quốc hội khoá II đã ra Nghị quyết đổi tên khu tự trị Thái Mèo[1] thành khu tự trị Tây Bắc và tái lập tỉnh Sơn La, Lai Châu[2], thành lập tỉnh mới Nghĩa Lộ.Ngày 12/12/1962, Viện trưởng VKSNDTC đã ký quyết định số 2205/QĐ-VKSTC thành lập VKSND tỉnh Lai Châu. Đồng thời bổ nhiệm đồng chí Trần Hoạt[3], nguyên là bí thư Châu Mường Lay làm Viện trưởng.
VKSND Lai Châu đón huân chương lao động hạng Ba
Tổ chức bộ máy VKSND tỉnh Lai Châu gồm: Khối hình sự; khối kiểm sát chung và khối Văn phòng. Có 7 VKSND cấp huyện gồm: VKSND huyện Mường Tè, Sìn Hồ, Tủa Chùa, Điện Biên, Mường Lay, Phong Thổ và Tuần Giáo. Biên chế của mỗi đơn vị chỉ từ 1 đến 3 người. Ở VKSND cũng thành lập một chi bộ đảng trực thuộc Đảng bộ tỉnh. Năm 1971 thành lập Thị xã Lai Châu (nay là thị xã Mường Lay - Điện Biên) và VKSND Thị xã Lai Châu.
Cán bộ VKSND tỉnh Lai Châu lúc mới thành lập chủ yếu là bộ đội tham gia kháng chiến chống Pháp chuyển ngành, một số đồng chí được tăng cường từ Khu Tây Bắc và tuyển dụng cán bộ trẻ mới tốt nghiệp PTTH sau đó cử đi học các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ 3 tháng, 6 tháng ở Khu Tây Bắc và trường cán bộ kiểm sát (thành lập tháng 10/1964).
Đại hội đảng bộ Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lai châu
Thời kỳ 1962 – 1980, theo quy định của Hiến pháp năm 1959 và Luật tổ chức VKSND năm 1960, VKSND tỉnh Lai Châu thực hiện chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật của các cơ quan nhà nước địa phương, các nhân viên cơ quan nhà nước và công dân; làm cho pháp luật được chấp hành một cách nghiêm chỉnh và thống nhất, pháp chế dân chủ nhân dân được giữ vững; nhằm bảo vệ chế độ dân chủ nhân dân, trật tự xã hội, tài sản công cộng và những quyền lợi hợp pháp của công dân, góp phần bảo đảm cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và sự nghiệp đấu tranh thống nhất nước nhà được thắng lợi. Nhiệm vụ trọng tâm của công tác kiểm sát là bảo vệ tài sản XHCN; đấu tranh xử lý các hành vi chống phá chế độ XHCN, chống phá cách mạng, bảo vệ vật tư quốc phòng, đấu tranh chống các hành vi trộm cắp, tham ô, phân phối, sử dụng sai chính sách, chế độ; KS việc chấp hành pháp luật của các cơ quan quản lý các loại vật tư, thiết bị, lương thực, thực phẩm cùng với nhiệm vụ bảo vệ, xử lý kịp thời các hành vi xâm phạm tài sản XHCN, VKSND tỉnh Lai Châu tiến hành thường xuyên thường xuyên KS việc tuân theo pháp luật trong chấp hành các chính sách hậu phương, quân đội, phục vụ có kết quả các đợt huy động làm nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ lao động phục vụ tốt cho nhu cầu chiến đấu.
Giải phóng đất nước, ngành Kiểm sát Lai Châu tập trung vào công tác kiểm sát phục vụ các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội như đẩy mạnh sản xuất lương thực, sản xuất hàng tiêu dùng, thu mua sản phẩm, phân phối lưu thông, bảo vệ tài sản và chế độ quản lý kinh tế XHCN, giữ gìn ANCT -TTATXH, cùng địa phương thực hiện nhiệm vụ phục vụ cuộc đấu tranh giữ gìn, bảo vệ tốt các vùng biên giới.
Năm 1981, theo Hiến pháp năm 1980 và Luật tổ chức VKSND năm 1981 được sửa đổi, tổ chức bộ máy của VKSND tỉnh Lai Châu được kiện toàn, về tổ chức hoạt động và thực hiện chức năng, nhiệm vụ. Về tổ chức bộ máy gồm 6 phòng. Biên chế của VKS tỉnh được giao 40 người; thời kỳ này, VKSND tỉnh Lai Châu thực hiện chức năng, Kiểm sát việc tuân theo pháp luật của các cơ quan chính quyền địa phương, tổ chức xã hội và đơn vị vũ trang nhân dân, các nhân viên Nhà nước và công dân; thực hành quyền công tố bảo đảm cho pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất. Nhiều cán bộ VKSND tỉnh Lai Châu đã được bổ nhiệm ngạch KSV trung cấp, sơ cấp.
Từ năm 1990, VKSND tỉnh Lai Châu khẩn trương ổn định về tổ chức bộ máy VKS tỉnh gồm 9 phòng. Các đơn vị trong Ngành duy trì việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ chung của Ngành theo kế hoạch tại địa phương và đạt được nhiều kết quả tích cực. kiểm sát việc tuân theo pháp luật của các cơ quan chính quyền địa phương, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội và công dân, thực hành quyền công tố ở địa phương mình.Từ năm 2004, Viện trưởng VKSND tối cao có quyết định số 21/2004/QĐ-TCCB ngày 12/01/2004 về việc thành lập VKSND tỉnh Lai Châu (mới), bổ nhiệm đồng chí Ngô Văn Mạc, giữ chức Viện trưởng VKSND tỉnh Lai Châu (mới).
Khi thành lập có 18 đồng chí được điều động từ VKSND tỉnh Lai Châu cũ sang, lúc đầu trụ sở làm việc đóng tại trụ sở cũ của VKSND huyện Tam Đường, trang thiết bị hầu như chưa có gì, cán bộ vừa thiếu, khí hậu khắc nghiệt … ngay khi tách tỉnh đã thành lập 7 phòng, sau đó tiếp tục tách và thành lập thêm 02 phòng.
Hội nghị phối hợp liên ngành tố tụng
Viện kiểm sát nhân dân Lai Châu mới có 5 VKSND cấp huyện gồm: VKSND huyện Mường Tè, Phong Thổ, Tam Đường, Sìn Hồ và Than Uyên (tách từ VKS tỉnh Lao Cai sang). Tháng 11/2004,đến nay ngành KSND tỉnh Lai Châu có 09 phòng nghiệp vụ cấp tỉnh, 07 VKSND các huyện, thị xã với 118 biên chế. Trong đó có 23 KSV trung cấp, 42 KSV sơ cấp. Các đơn vị đều được kiện toàn. Về chất lượng, có 100% công chức có trình độ văn hoá 10/10 và 12/12; 91% đại học và sau đại học; 09 đồng chí Cao cấp và cử nhân lý luận chính trị; 19 đồng chí đã qua đào tạo tại trường trung cấp chính trị. Hiện đang theo học cao cấp 5 đồng chí hàng chục đồng chí đang theo học trung cấp.
Hai cấp tỉnh và huyện, thị xã đã tiến hành kiểm sát điều tra 4490 vụ án hình sự; truy tố, kiểm sát xét xử 3952 vụ án hình sự sơ thẩm, phúc thẩm. Kiểm sát việc tạm giữ 4974 đối tượng, kiểm sát việc tạm giam 7616 đối tượng, kiểm sát việc xét giảm án 295 bị án, phối hợp trong việc lập hồ sơ đề nghị đặc xá 39 bị án; Kiểm sát việc giải quyết của Toà án 1376 vụ việc dân sự; Tổ chức tiếp 881 lượt công dân, tiếp nhận, xử lý và kiểm sát việc giải quyết 866 đơn …
Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Lai Châu đã không ngừng phấn đấu và từng bước trưởng thành trong việc thực hiện chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật, thực hành quyền công tố; bảo đảm cho pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất. Đồng thời Ban cán sự Đảng, tập thể lãnh đạo đã luôn bám sát các nhiệm vụ chính trị trong từng giai đoạn để xác định nhiệm vụ của ngành; luôn chú trọng quan tâm tới công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, xây dựng đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên “Vững về chính trị, giỏi về nghiệp vụ, tinh thông về pháp luật; công tâm và bản lĩnh; kỷ cương và trách nhiệm” có tinh thần đấu tranh bảo vệ công lý, đáp ứng được yêu cầu của hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới. Mặt khác cũng không ngừng tăng cường công tác kiểm tra, kịp thời phát hiện những vấn đề còn tồn tại để có biện pháp khắc phục, kiên quyết xử lý những cán bộ có vi phạm về phẩm chất đạo đức, lối sống để xây dựng ngành KSND thật sự trong sạch, vững mạnh toàn diện.
Với kết quả trên Ngành đã được Nhà nước, chính quyền địa phương và VKSND tối cao ghi nhận. Về tập thể: có 5 đơn vị được tặng Huân chương lao động hạng Ba, 03 đơn vị được tặng Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, 35 lượt tập thể được tặng Bằng khen của VKSNDTC và UBND tỉnh. Về cá nhân: có 02 đồng chí được tặng Huân chương lao động hạng Ba, 02 đồng chí được danh hiệu Chiến sỹ thi đua toàn quốc, 7 đồng chí được tặng Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, 15 lượt cá nhân được tặng danh hiệu Chiến sỹ thi đua ngành, và nhiều lượt cá nhân được tặng Bằng khen của VKSTC, Tỉnh uỷ và UBND tỉnh Lai Châu
NÔNG VĂN HẢI