Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã kịp thời chỉ đạo toàn ngành triển khai công tác Kiểm sát đặc xá, xác định công tác này là một trong những nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm của ngành Kiểm sát nhân dân năm 2015...
Đặc xá - Chính sách khoan hồng của Đảng và Nhà nước ta
Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã kịp thời chỉ đạo toàn ngành triển khai công tác Kiểm sát đặc xá, xác định công tác này là một trong những nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm của ngành Kiểm sát nhân dân năm 2015.
Đ/c Lê Hữu Thể, Phó Viện trưởng VKSND tối cao chủ Hội nghị đặc xá năm 2015
Đặc xá là một chủ trương lớn, có ý nghĩa chính trị quan trọng, khẳng định chính sách khoan hồng đặc biệt của Đảng, Nhà nước và thể hiện truyền thống nhân đạo của dân tộc ta đối với người phạm tội bị kết án phạt tù; đồng thời, động viên, khuyến khích người bị kết án đang chấp hành hình phạt tù ăn năn hối cải, tích cực học tập, lao động, cải tạo để được hưởng đặc xá; giúp đỡ người đặc xá ổn định cuộc sống, phấn đấu rèn luyện trở thành người có ích cho xã hội.
Thực tiễn công tác đặc xá đã chứng minh rằng, không có một biện pháp giáo dục, cải tạo nào có tác động mạnh mẽ, trực tiếp đến tâm lý của người phạm tội như công tác đặc xá, bằng việc những phạm nhân được trực tiếp chứng kiến việc trả lại tự do cho những phạm nhân được hưởng đặc xá. Đặc xá đã đem lại cho phạm nhân đang chấp hành hình phạt tù khát vọng được trở về xã hội, tái hòa nhập cộng đồng và làm lại cuộc đời. Từ đó, khi vào trại giam để chấp hành án phạt tù, với sự quản lý, giam giữ và giáo dục cải tạo của các trại giam thuộc Bộ Công an, họ đã quyết tâm cải tạo, hoàn lương để được hưởng đặc xá.
Một trong những nhiệm vụ để thực hiện chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp trong lĩnh vực hình sự của Viện kiểm sát nhân dân, đó là kiểm sát thi hành án hình sự. Theo quy định của Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014, trong công tác kiểm sát thi hành án hình sự, Viện kiểm sát nhân dân có nhiệm vụ kiểm sát việc tuân theo pháp luật của Tòa án nhân dân, Cơ quan thi hành án, Chấp hành viên, cơ quan, tổ chức, đơn vị và cá nhân có liên quan trong việc thi hành bản án và quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật và những bản án, quyết định được thi hành ngay theo quy định của pháp luật, nhằm bảo đảm các bản án, quyết định đó được thi hành đúng pháp luật, đầy đủ, kịp thời.
Đ/c Lê Hữu Thể, Phó Viện trưởng VKSND tối cao
và Đoàn công tác kiểm tra công tác đặc xá tại Trại giam Tống Lê Chân, tỉnh Bình Phước
Năm nay, nhân dịp Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (02/9/2015), Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã có Quyết định số 1366/2015/QĐ-CTN ngày 10/7/2015 về đặc xá năm 2015, thực hiện đặc xá tha tù trước thời hạn cho người bị kết án phạt tù có thời hạn, tù chung thân. Thời gian đã chấp hành án phạt tù để xét đặc xá tính đến ngày 31/8/2015.
Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chủ trì cuộc họp Hội đồng Tư vấn đặc xá Trung ương 2015
Trước đó, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã có Quyết định thành lập Hội đồng tư vấn đặc xá năm 2015 gồm 10 thành viên, do Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc làm Chủ tịch Hội đồng; Thượng tướng Lê Quý Vương, Thứ trưởng Bộ Công an làm Ủy viên Thường trực; về phía Viện kiểm sát có TS. Lê Hữu Thể, Phó Viện trưởng VKSNDTC là thành viên của Hội đồng.
Thực hiện Quyết định số 1366/2015/QĐ-CTN, ngày 15/7/2015, Hội đồng Tư vấn đặc xá năm 2015 đã có văn bản số 91/HĐ-HĐTVĐX hướng dẫn cụ thể về đối tượng, điều kiện, trình tự và thủ tục xét đặc xá năm 2015. Trong đó, đối tượng đặc xá bao gồm: Người bị kết án phạt tù có thời hạn, tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn đang chấp hành án phạt tù tại trại giam, trại tạm giam, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện.
Theo hướng dẫn, người bị kết án phạt tù có thời hạn, tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn được đề nghị đặc xá phải có đủ các điều kiện: Chấp hành tốt nội quy trại giam, trại tạm giam, nhà tạm giữ; tích cực học tập, lao động; trong quá trình chấp hành án phạt tù được xếp loại cải tạo từ loại khá trở lên; khi được đặc xá không làm ảnh hưởng đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội. Đã chấp hành án phạt tù ít nhất một phần ba thời gian đối với hình phạt tù có thời hạn; ít nhất là mười bốn năm đối với hình phạt tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn. Phạm nhân phải chấp hành xong hình phạt bổ sung là phạt tiền, bồi thường thiệt hại, tiền truy thu, án phí hoặc nghĩa vụ dân sự khác, trừ những phạm nhân không bị kết án tù về các tội phạm về tham nhũng đã 70 tuổi trở lên hoặc từ 60 tuổi trở lên nhưng thường xuyên ốm đau hoặc người đang mắc bệnh hiểm nghèo mà bản thân người đó và gia đình không còn khả năng thực hiện.
Người bị kết án phạt từ có thời hạn đã chấp hành ít nhất là một phần tư thời gian và người bị kết án phạt tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn đã chấp hành ít nhất là mười hai năm cũng sẽ được xem xét đặc xá nếu thuộc các trường hợp như: đã lập công lớn trong thời gian chấp hành án phạt tù; Là thương binh, bệnh binh, người có thành tích trong chiến đấu bảo vệ Tổ quốc, xây dựng chủ nghĩa xã hội được tặng thưởng một trong các danh hiệu như Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, Anh hùng lao động...; có thân nhân liệt sỹ là bố, mẹ đẻ, vợ hoặc chồng, con đẻ, anh, chị, em ruột hoặc bố nuôi, mẹ nuôi, con nuôi hợp pháp; Khi phạm tội là người chưa thành niên; là người từ 70 tuổi trở lên...
Trong Hướng dẫn của Hội đồng Tư vấn đặc xá Trung ương cũng nêu rõ các trường hợp kiên quyết không đề nghị đặc xá như: Bản án hoặc Quyết định của Tòa án đối với người đó đang có kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm hoặc tái thẩm; đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự về hành vi phạm tội khác; trước đó đã được đặc xá; có từ hai tiền án trở lên; phạm tội rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng xâm phạm an ninh quốc gia...
Để triển khai thi hành Quyết định đặc xá của Chủ tịch nước và Hướng dẫn của Hội đồng tư vấn đặc xá, ngày 17/7/2015, Viện kiểm sát nhân dân tối cao ban hành văn bản số 28/HD-VKSTC-V8 hướng dẫn công tác kiểm sát thực hiện Quyết định đặc xá năm 2015. Theo đó, Viện trưởng VKSNDTC yêu cầu Viện trưởng VKSND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Viện trưởng VKSQS Trung ương; Thủ trưởng các đơn vị trực thuộc VKSNDTC; Viện trưởng VKSND cấp cao tại Hà Nội, Đà Nẵng, thành phố Hồ Chí Minh căn cứ và chức năng, nhiệm vụ của Ngành triển khai thực hiện một số việc như:
1. Quán triệt đầy đủ, kịp thời Quyết định số 1366/2015/QĐ-CTN ngày 10/7/2015 của Chủ tịch nước về đặc xá năm 2015 và Hướng dẫn số 91/HĐTVĐX ngày 15/7/2015 của Hội đồng tư vấn đặc xá đến cán bộ, Kiểm sát viên trong toàn Ngành, đảm bảo việc nhận thức đầy đủ, đúng đắn về ý nghĩa, tầm quan trọng của đặc xá và nắm vững nội dung các văn bản nói trên để triển khai Quyết định đặc xá của Chủ tịch nước đạt kết quả tốt.
2. Thực hiện nghiêm túc các quy định tại Điều 29 Luật đặc xá và điểm e mục 1 phần IV Hướng dẫn số 91/HĐTVĐX ngày 15/7/2015 của Hội đồng tư vấn đặc xá về trách nhiệm của Viện kiểm sát nhân dân tối cao trong kiểm sát việc lập hồ sơ đề nghị đặc xá.
3. Vụ kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự (Vụ 8) VKSNDTC và VKSQS Trung ương có trách nhiệm tham mưu giúp Viện trưởng VKSNDTC thực hiện nhiệm vụ kiểm sát việc lập hồ sơ đề nghị đặc xá và thực hiện Quyết định đặc xá của Chủ tịch nước tại các Trại giam, Trại tạm giam, do Bộ Công an và Bộ Quốc phòng quản lý; VKSND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương kiểm sát việc lập hồ sơ đề nghị đặc xá theo Luật đặc xá tại các trại tạm giam thuộc Công an tỉnh VKSQS quân khu và tương đương kiểm sát việc lập hồ sơ đề nghị đặc xá theo Luật đặc xá tại các trại tạm giam do cấp mình quản lý.
4. Kiểm sát việc lập hồ sơ đề nghị đặc xá đảm bảo chặt chẽ về điều kiện, trình tự, thủ tục theo quy định của Luật đặc xá; phát hiện kịp thời những sai sót, vi phạm trong công tác đặc xá, kiến nghị xử lý nghiêm những tập thể, cá nhân cá hành vi vi phạm Điều 7 Luật đặc xá, đồng thời báo cáo về VKSNDTC (Vụ 8) và Hội đồng tư vấn đặc xá để chỉ đạo.
5. Các đơn vị trực thuộc VKSNDTC (Vụ 7, Vụ 8 và các VKSND cấp cao tại Hà Nội, Đà Nẵng, thành phố Hồ Chí Minh) phối hợp với các đơn vị chức năng của Tòa án nhân dân tối cao trong việc lập danh sách, thông báo kịp thời cho Cơ quan Thường trực Hội đồng tư vấn đặc xá và các Trại giam, Trại tạm giam biết những đối tượng mà Bản án hoặc Quyết định của Tòa án đang có kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm hoặc đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự về hành vi phạm tội khác để đưa ra khỏi danh sách đặc xá. Đối với các đối tượng được đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt như đang được hoãn, tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù thì VKSND các cấp phối hợp với Tòa án nhân dân, Cơ quan thi hành án hình sự cùng cấp, lập hồ sơ đề nghị đặc xá nhằm đảm bảo thực hiện đúng quy định của pháp luật.
Nhằm quán triệt việc thực hiện Quyết định đặc xá năm 2015 của Chủ tịch nước, ngày 30/7/2015, Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã tổ chức hội nghị trực tuyến toàn ngành Kiểm sát nhân dân để triển khai công tác kiểm sát đặc xá, quán triệt đầy đủ mục đích, yêu cầu của hoạt động đặc xá năm 2015; xác định rõ trách nhiệm của Viện kiểm sát các cấp trong công tác kiểm sát đặc xá năm nay.
Theo kế hoạch, từ ngày 24/7/2015 đến ngày 7/8/2015, các Tổ thẩm định liên ngành đã đến trực tiếp các đơn vị, địa phương để kiểm tra, thẩm định hồ sơ, danh sách đề nghị xét đặc xá. Đến cuối tháng 8, Thường trực Hội đồng tư vấn đặc xá sẽ tổng hợp, hoàn chỉnh danh sách đặc xá trình Chủ tịch nước quyết định. Tiếp đó, sẽ tổ chức họp báo công bố Quyết định của Chủ tịch nước đặc xá tha tù trước thời hạn và tổ chức tha người được đặc xá theo Quyết định của Chủ tịch nước từ ngày 28 đến 03/9/2015./.
Bảo Châu