Hội nghị sơ kết 05 năm thực hiện Chỉ thị về tăng cường trách nhiệm công tố trong giải quyết các vụ án hình sự, đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm trong ngành Kiểm sát nhân dân

Tham dự Hội nghị tại điểm cầu VKSND tối cao có đồng chí Hồ Đức Anh, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Phó Viện trưởng Thường trực VKSND tối cao; các đồng chí Phó Viện trưởng VKSND tối cao: Đồng chí Nguyễn Quang Dũng, đồng chí Trần Hải Quân. Cùng dự Hội nghị có các đồng chí Kiểm sát viên VKSND tối cao; Lãnh đạo các đơn vị trực thuộc VKSND tối cao…

Hội nghị được tổ chức trực tiếp tại Trụ sở VKSND tối cao, kết nối đến các điểm cầu trực tuyến trong hệ thống của ngành Kiểm sát nhân dân.

Tại Hội nghị, đồng chí Lê Minh Long, Vụ trưởng Vụ 2 VKSND tối cao trình bày Báo cáo tóm tắt sơ kết 05 năm thực hiện Chỉ thị số 05/CT-VKSTC ngày 27/4/2020 của Viện trưởng VKSND tối cao về tăng cường trách nhiệm công tố trong giải quyết các vụ án hình sự, đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng chống tội phạm. Báo cáo đánh giá, ngay sau khi Chỉ thị được ban hành, Viện kiểm sát các cấp đã khẩn trương triển khai quán triệt nội dung Chỉ thị đến toàn thể cán bộ, Kiểm sát viên, Điều tra viên trong toàn Ngành. Qua đó, tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành động về tăng cường hoạt động công tố chủ động theo phương châm 4S “sớm hơn, sát hơn, sâu hơn, sắc hơn”, đảm bảo thực hiện có hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới.

Kết quả tăng cường trách nhiệm công tố trong giải quyết vụ án hình sự, Viện kiểm sát các cấp đã thận trọng đánh giá chứng cứ, trực tiếp hỏi cung bị can, xác minh lời khai trước khi phê chuẩn. Kiên quyết không phê chuẩn các quyết định không có căn cứ của Cơ quan có thẩm quyền điều tra.

Để chống oan sai hoặc bỏ lọt tội phạm, Viện kiểm sát các cấp đã chủ động trực tiếp tiến hành một số hoạt động điều tra; yêu cầu Cơ quan điều tra ban hành các quyết định tố tụng khi đã có đủ căn cứ. Đồng thời kiên quyết hủy bỏ các quyết định trái pháp luật của Cơ quan điều tra.

Quá trình công tố, Kiểm sát viên đã trực tiếp kiểm sát tại hiện trường, đối chất, nhận dạng, thực nghiệm điều tra, từ đó đề ra các yêu cầu xác minh, điều tra để hỗ trợ Điều tra viên xác minh, điều tra làm rõ vụ việc, vụ án.

Trong giai đoạn truy tố, Viện kiểm sát các cấp đã tăng cường phúc tra đánh giá các chứng cứ đã thu thập, bảo đảm việc quyết định truy tố có căn cứ, đúng pháp luật. Cáo trạng truy tố ban hành nội dung chặt chẽ, căn cứ pháp lý vững chắc, thuyết phục và nhân văn.

Trong trong giai đoạn xét xử, Kiểm sát viên đã chủ động lập đề cương xét hỏi, kế hoạch tranh luận, dự thảo luận tội và dự kiến các tình huống phát sinh tại phiên toà. Đã chủ động xét hỏi để làm rõ các tình tiết của vụ án; luận tội, tranh luận, đối đáp chặt chẽ, thuyết phục.

Về kết quả thực hiện các hoạt động kiểm soát nội bộ bảo đảm tăng cường trách nhiệm công tố trong giải quyết các vụ án hình sự, nhiều đơn vị đã đổi mới phương thức lãnh đạo, điều hành, thực hiện phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ chất lượng và rõ tiến độ. Đối với các vụ án phức tạp, dư luận xã hội quan tâm, Lãnh đạo Viện kiểm sát đã trực tiếp nghe, chỉ đạo và phối hợp liên ngành để thống nhất xử lý.

Kết quả thực hiện quyền giám sát của các cơ quan, tổ chức, cá nhân, VKSND tối cao đã phục vụ Quốc hội thẩm tra 07 báo cáo công tác của Viện trưởng VKSND tối cao và cho ý kiến đối với 11 chuyên đề nghiệp vụ. Viện kiểm sát địa phương đã phục vụ Hội đồng nhân dân cùng cấp thẩm tra 4.122 báo cáo kết quả công tác của Viện kiểm sát. Nội dung giám sát tập trung vào những trường hợp Tòa án tuyên không phạm tội; xét xử khác tội danh, khung hình phạt; việc rút truy tố; tình hình tội phạm gia tăng… Viện kiểm sát các cấp cũng phối hợp chặt chẽ và tạo thuận lợi để Mặt trận Tổ quốc các cấp thực hiện tốt các hoạt động giám sát xã hội. Đồng thời, yêu cầu các cơ quan tiến hành tố tụng bảo đảm quyền bào chữa của những người tham gia tố tụng; kịp thời phát hiện và kiến nghị khắc phục đối với việc làm cản trở quyền hành nghề của Luật sư.

Kết quả thực hiện các biện pháp đấu tranh và phòng ngừa tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp, tham nhũng chức vụ xảy ra trong hoạt động tư pháp, Cơ quan điều tra VKSND tối cao đã thụ lý tổng số 740 nguồn tin về tội phạm; khởi tố mới để điều tra, đề nghị truy tố tổng số 282 vụ/551 bị can phạm tội xâm phạm hoạt động tư pháp, tham nhũng chức vụ trong hoạt động tư pháp.

Trong công tác hợp tác quốc tế và tương trợ tư pháp hình sự, ngành Kiểm sát đã chủ động, đàm phán thành công 12 Hiệp định tương trợ tư pháp. Tiếp nhận, thụ lý 3.390 hồ sơ yêu cầu tương trợ tư pháp về hình sự; phối hợp thực hiện các hoạt động tương trợ tư pháp tạm giữ, kê biên, phong tỏa, tạm ngừng giao dịch đối với nhiều tài sản có giá trị.

Tại Hội nghị, dưới sự chủ trì của đồng chí Nguyễn Quang Dũng, Phó Viện trưởng VKSND tối cao, đại diện các đơn vị đã tham luận về nhiều nội dung, trong đó tập trung chia sẻ những kinh nghiệm trong thực hành quyền công tố đối với các vụ án tham nhũng, kinh tế; kinh nghiệm đề ra yêu cầu điều tra, xác minh để phòng chống oan sai, bỏ lọt tội phạm; kinh nghiệm quản lý, chỉ đạo, điều hành bảo đảm tăng cường trách nhiệm công tố trong giải quyết vụ án hình sự; kinh nghiệm thực hiện quyết định phê chuẩn, không phê chuẩn, huỷ bỏ các quyết định tố tụng…

Phát biểu chỉ đạo Hội nghị, đồng chí Nguyễn Huy Tiến, Viện trưởng VKSND tối cao đánh giá Hội nghị có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt là trong bối cảnh chuẩn bị 66 năm Ngày truyền thống ngành Kiểm sát nhân dân, và toàn Ngành đang tập trung triển khai các chủ trương, quyết sách chiến lược của Đảng. Sau 5 năm thực hiện Chỉ thị số 05/CT-VKSTC, ngành Kiểm sát nhân dân đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần giữ gìn trật tự an toàn xã hội, thúc đẩy phát triển kinh tế.

Bên cạnh những kết quả đạt được, đồng chí Viện trưởng VKSND tối cao cũng đề cập đến những tồn tại, hạn chế, yêu cầu các đơn vị thẳng thắn nhìn nhận để có biện pháp khắc phục trong thời gian tới.

Đồng chí Viện trưởng VKSND tối cao nhấn mạnh, yêu cầu thực tiễn đặt ra hiện nay là phải chuyển tư duy từ tiến hành tố tụng sang tư duy chủ động kiểm soát quá trình tố tụng; từ tư duy xử lý các vụ việc đơn lẻ sang tư duy quản trị trách nhiệm công tố; từ phương thức quản lý truyền thống sang phương thức quản lý bằng dữ liệu. Đồng thời, phải quán triệt sâu sắc quan điểm xuyên suốt chống oan sai đi đôi với chống bỏ lọt tội phạm, xử lý nghiêm nhưng phải trên tinh thần nhân văn; bảo vệ pháp luật đi đôi với bảo vệ quyền con người, quyền công dân; kiên quyết đấu tranh với tham nhũng, tiêu cực, hướng tới xây dựng một xã hội trật tự, kỷ cương.

Với yêu cầu thực tiễn cao như vậy, đồng chí Viện trưởng VKSND tối cao yêu cầu toàn Ngành tập trung thực hiện tốt một số nhiệm vụ trọng tâm. Trước hết là tăng cường trách nhiệm công tố, xây dựng một nền công tố mạnh, chủ động, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; đẩy mạnh công tố ngay từ giai đoạn đầu và đề cao tính chủ động trong suốt quá trình tố tụng. Đồng thời, khắc phục triệt để những tồn tại, hạn chế đã được chỉ ra tại Hội nghị; tập trung thể chế hoá và xây dựng Bộ luật Tố tụng hình sự bảo đảm đúng tiến độ, chất lượng. Ngoài ra, cần nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, xây dựng đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên vững về chính trị, trong sạch về đạo đức, giỏi về nghiệp vụ, nâng cao trật tự kỷ cương, tuyệt đối không được lạm dụng chức vụ, quyền hạn. Ngoài ra, cần thúc đẩy chuyển đổi số trong công tác công tố; tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo trong quản lý, chỉ đạo, điều hành và thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Ngành.

Ghi nhận, biểu dương sự nỗ lực, cố gắng của Vụ 2 trong việc chuẩn bị tài liệu phục vụ Hội nghị cũng như những ý kiến tham luận chất lượng của các đơn vị, đồng chí Viện trưởng VKSND tối cao Nguyễn Huy Tiến yêu cầu sau Hội nghị, Vụ 2 củng cố thêm nội dung Chỉ thị và tham mưu ban hành Chỉ thị mới thay thế Chỉ thị số 06/CT-VKSTC ngày 06/12/2013, Chỉ thị số 05/CT-VKSTC ngày 27/4/2020, bảo đảm quán triệt đầy đủ tinh thần các Nghị quyết chiến lược của Đảng về công tác tư pháp và Chỉ thị số 06-CT/TW ngày 06/6/2026 của Bộ Chính trị về “tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác kiểm sát nhân dân trong giai đoạn mới”. Qua đó hướng tới xây dựng nền công tố chuyên nghiệp hiện đại, hiệu lực, hiệu quả, góp phần bảo vệ công lý, bảo vệ pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, phụng sự cho sự phát triển của đất nước.