Thực hiện Nghị quyết số 49/TW và Kết luận số 79 của Bộ Chính trị về việc thành lập Viện kiểm sát khu vực và Tòa án khu vực, được sự chỉ đạo của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Thành ủy, Hội đồng nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hồ Chí Minh đã tiến hành phương án thành lập Viện kiểm sát nhân dân khu vực để đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp...
VKSND thành phố Hồ Chí Minh với Đề án thành lập VKSND khu vực
Thực hiện Nghị quyết số 49/TW và Kết luận số 79 của Bộ Chính trị về việc thành lập Viện kiểm sát khu vực và Tòa án khu vực, được sự chỉ đạo của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Thành ủy, Hội đồng nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hồ Chí Minh đã tiến hành phương án thành lập Viện kiểm sát nhân dân khu vực để đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp.
Việc thành lập Viện kiểm sát nhân dân khu vực trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh, cần phải xây dựng và kết hợp các tiêu chí:
Khối lượng công việc thuộc thẩm quyền giải quyết của Viện kiểm sát nhân dân khu vực theo lãnh thổ (địa hạt tư pháp),
Các đặc điểm về địa lý hành chính, chính trị, xã hội như quy mô địa giới hành chính (diện tích), điều kiện về cơ sở hạ tầng giao thông, dân số, trình độ phát triển kinh tế, xã hội, các yếu tố về an ninh quốc phòng, các đặc điểm về dân tộc, tôn giáo và dự báo các yếu tố có ảnh hưởng đến sự biến động về số lượng án hình sự, dân sự, hành chính, lao động, kinh tế thương mại…
Các điều kiện về cơ sở vật chất (trụ sở, phương tiện làm việc) và số lượng chất lượng cán bộ, công chức.
Viện kiểm sát khu vực ngoài việc thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động xét xử của Tòa án, còn thực hiện nhiệm vụ thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động điều tra của Cơ quan điều tra theo Nghị quyết đã nhấn mạnh: phải tăng cường trách nhiệm công tố trong hoạt động điều tra, gắn công tố với hoạt động điều tra và còn kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự, dân sự đối với cơ quan thi hành án hiện nay (hiện nay Cơ quan điều tra, nhà tạm giữ, cơ quan thi hành án vẫn hoạt động theo địa hạt hành chính); kiểm sát việc giải quyết đơn khiếu tố của các cơ quan tư pháp…là những công việc mang yếu tố “ động”, phải di chuyển nhiều khi thực hiện nhiệm vụ. Đặc biệt, quan hệ giữa Viện kiểm sát nhân dân khu vực với cơ quan Điều tra cấp huyện là hoạt động thường xuyên phối hợp xử lý nhiều tình huống đột xuất như khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi, phối hợp phân loại bắt giữ ban đầu, kiểm sát xử lý tin báo, tố giác tội phạm, kiểm sát các hoạt động điều tra, kiểm sát nhà tạm giữ…
Với tính chất đặc thù như trên, nếu hợp nhất nhiều Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện thành một Viện kiểm sát nhân dân khu vực sẽ rất khó khăn cho việc thực thi nhiệm vụ của Viện kiểm sát, đồng thời ảnh hưởng đến sự đi lại của người dân khi cần quan hệ công việc, tham gia tố tụng, nhất là ở nơi địa bàn rộng, đông dân cư, khối lượng án lớn. Do vậy, việc thành lập Viện kiểm sát nhân dân khu vực cần được cân nhắc kỹ nhằm đảm bảo cho cả Tòa án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân khu vực thực hiện đầy đủ chức năng, nhiệm vụ của mỗi cơ quan, theo tinh thần Nghị quyết số 49/TW của Bộ Chính trị.
Chỉ thị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao cũng chỉ rõ việc thành lập Viện kiểm sát nhân dân khu vực cần có lộ trình hợp lý với quan điểm không phải thành lập một lần là ổn định ngay mà quá trình đi vào hoạt động sẽ hoàn thiện dần, tránh chủ quan, nóng vội, sát nhập một cách cơ học các Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện thành khu vực có địa hạt tư pháp quá rộng, không phối hợp thực tiễn, khắc phục sau này khó khăn, gây lãng phí nguồn lực của Nhà nước, của Ngành.
Chính từ các căn cứ trên, Ban Cán sự đảng Viện kiểm sát nhân dân TP Hồ Chí Minh đề xuất phương án thành lập Viện Kiểm sát nhân dân khu vực ở TP Hồ Chí Minh như sau:
Phương án 1: Thành lập 24 Viện kiểm sát nhân dân khu vực. Cụ thể mỗi Viện kiểm sát cấp huyện, là một Viện kiểm sát nhân dân khu vực.
Phương án 2: Thành lập 23 Viện kiểm sát nhân dân khu vực. Mỗi đơn vị VKS cấp huyện là một khu vực. Sát nhập 02 Viện kiểm sát huyện Nhà Bè và huyện Cần Giờ là 1 khu vực.
Về bộ máy tổ chức và cơ sở vật chất:
Về cơ bản, Viện kiểm sát nhân dân khu vực sẽ được thành lập trên cơ sở một hoặc hai Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện hiện nay, kế thừa biên chế và đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên của Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện, kết hợp việc điều động, sắp xếp cán bộ và tuyển dụng mới.
Để đáp ứng yêu cầu đổi mới tổ chức và hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân khu vực, cần tăng biên chế cho Viện kiểm sát nhân dân thành phố với số lượng là 1750 người, trong đó Viện kiểm sát nhân dân Thành phố là 350 người, có 280 Kiểm sát viên; Viện kiểm sát nhân dân khu vực là 1400 người, có 1120 kiểm sát viên.
Về cơ cấu tổ chức bộ máy của Viện kiểm sát nhân dân khu vực được bố trí theo hướng thực hiện triệt để chủ trương phân định rõ ràng, cụ thể thẩm quyền hành chính và thẩm quyền Tố tụng bao gồm các đơn vị thực hiện chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp; các đơn vị làm công tác tham mưu, tổng hợp, tổ chức, thống kê tội phạm; các đơn vị làm công tác hậu cần, tài chính, văn phòng. Cụ thể, Viện kiểm sát nhân dân khu vực đề nghị có từ 03 đến 05 phòng, dưới các phòng là các bộ phận nghiệp vụ kiểm sát và nghiệp vụ khác.
Về cơ sở vật chất của viện kiểm sát nhân dân cấp huyện có 15 đơn vị đã đầu tư xây dựng mới và đưa vào sử dụng, 01 đơn vị đang đầu tư xây dựng mới trên nền cũ, 03 đơn vị đang chuẩn bị xây mới; 03 đơn vị đang trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư, 02 đơn vị chưa được giao đất để xây dựng trụ sở, hiện đang sử dụng trụ sở tạm.
Các trụ sở Viện kiểm sát nhân dân quận, huyện đã và đang xây dựng, nhìn chung đều trên nền diện tích hẹp và quy mô đầu tư nhỏ (chỉ sử dụng cho khoảng 20 đến 30 biên chế), do vậy khi đặt trụ sở Viện kiểm sát nhân dân khu vực cần phải mở rộng diện tích thêm hoặc hoán đổi địa điểm và xây dựng mới theo theo tiêu chuẩn Viện kiểm sát nhân dân khu vực.
Việc thành lập Viện kiểm sát khu vực còn phải dựa trên cơ cấu tổ chức nhân sự và chất lượng cán bộ công chức Ngành, cụ thể: hiện tại Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hồ Chí Minh có 13 phòng và 24 Viện kiểm sát nhân dân quận huyện. Số lượng biên chế được giao từ 15/3/2012 là 791 người, trong đó VKSND thành phố: 290 biên chế; VKSND cấp huyện: 501 biên chế, Kiểm sát viên trung cấp: 169 biên chế, Kiểm sát viên sơ cấp: 391 người. Hiện tại toàn ngành Kiểm sát TP Hồ Chí Minh có 707 biên chế. Còn thiếu 84 biên chế. Viện kiểm sát nhân dân thành phố có 245 người (Kiểm sát viên trung cấp 97 người, Kiểm sát viên sơ cấp 62 người), VKSND cấp huyện có 463 người (KSV Trung cấp 33 người, Kiểm sát viên sơ cấp: 285 người). Viện kiểm sát nhân dân thành phố có 168 Đảng viên, cấp huyện có 343 Đảng viên. Trình độ Thạc sỹ có: 16 người, Đại học: 648 người, Cử nhân, Cao cấp chính trị: 240 người, Trung cấp: 96 người.
Như vậy, với cơ cấu nhân sự và chất lượng cán bộ , công chức hiện tại đòi hỏi việc triển khai xây dựng Viện kiểm sát nhân dân khu vực còn nhiều điều phải cân nhắc sắp xếp chọn lựa.
Tin tưởng rằng, với sự Lãnh đạo của Ban Cán sự đảng, tập thể Lãnh đạo và sự nhất trí đoàn kết trong toàn Ngành, đồng tâm thực hiện chỉ đạo của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Thành ủy, HĐND, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hồ Chí Minh sẽ thực hiện việc triển khai thành công Đề án xây dựng Viện kiểm sát nhân dân khu vực theo tinh thần và nội dung Nghị quyết số 49/TW và Kết luận số 79 của Bộ Chính trị.
Thái Hưng