Thông qua công tác kiểm sát giải quyết các vụ án hành chính phúc thẩm, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Gia Lai thông báo về một số vi phạm của Tòa án cấp sơ thẩm trong giải quyết vụ án hành chính, để VKS cấp huyện rút kinh nghiệm, như sau...
VKSND tỉnh Gia Lai rút kinh nghiệm vụ án hành chính
có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng bị cấp phúc thẩm xử hủy án
Thông qua công tác kiểm sát giải quyết các vụ án hành chính phúc thẩm, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Gia Lai thông báo về một số vi phạm của Tòa án cấp sơ thẩm trong giải quyết vụ án hành chính, để VKS cấp huyện rút kinh nghiệm, như sau:
Vụ án “Yêu cầu hủy quyết định cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất” giữa:
Người khởi kiện: Bà Đào Thị Minh Chiên, sinh năm 1965
Địa chỉ: Số 62 Võ Trung Thành, phường Ia Kring, thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai
Người bị kiện: Uỷ ban nhân dân thàng phố Pleiku
Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Ông Nguyễn Ngọc Đại, sinh năm 1960; bà Trần Thị Vui, sinh năm 1965.
Địa chỉ: Làng Ngol, phường Trà Bá, thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai
Nội dung vụ án: Năm 1989, bà Đào Thị Minh Chiên được Uỷ ban nhân dân (UBND) thị xã Pleiku (nay là thành phố Pleiku) giao cho một lô đất số 36 trồng cây công nghiệp tại làng Ngol, phường Trà Bá với diện tích 1.200 m2, theo Quyết định số 167/QĐ-UB ngày 11/5/1989. Sau khi được giao đất, gia đình bà đã trồng cà phê. Đến năm 1990, bà giao lại cho hai em trai là ông Đào Ngọc Hoàng, Đào Ngọc Chuyền trông nom, chăm sóc cà phê đến cuối năm 1995 thì không sử dụng nữa vì bà bận công tác, hai em trai bận học nghề.
Khoảng cuối năm 1996, bà phát hiện ông Nguyễn Ngọc Đại, bà Trần Thị Vui xây dựng nhà lấn sang phần đất của bà. Bà đã khiếu nại tới UBND phường Trà Bá nhưng không được giải quyết. Không đồng ý, bà khiếu nại tới UBND thành phố Pleiku nhưng không được trả lời thỏa đáng nên bà đã khởi kiện vụ án hành chính.
Theo bà Chiên trình bày: Lô đất nêu trên của bà đã được UBND thành phố Pleiku cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Nguyễn Ngọc Đại và bà Trần Thị Vui số AĐ 207205 ngày 06/3/2006, trong khi UBND thàng phố Pleiku chưa có quyết định thu hồi đất của bà, là trái với quy định của pháp luật về đất đai, xâm phạm tới lợi ích hợp pháp của bà. Do vậy, bà Chiên khởi kiện yêu cầu Tòa án hủy bỏ Quyết định cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AĐ207205 nêu trên.
Sau khi Tòa án xem xét thực tế, phát hiện lô đất mà ông Nguyễn Ngọc Đại, bà Trần Thị Vui được cấp như bà Chiên trình bày không phải là lô được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sô AĐ 207205 mà là lô đất được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang số R 892117 ngày 01/9/2000. Do vậy, bà Đào Thị Minh Chiên đã thay đổi yêu cầu khởi kiện theo hướng yêu cầu Tòa án hủy bỏ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số R 892117 ngày 01/9/2000 của UBND thành phố Pleiku cấp cho ông Đại, bà Vui tại làng Ngol, phường Trà Bá, thàng phố Pleiku, tỉnh Gia Lai.
Người bị kiện là UBND thành phố Pleiku trình bày: Việc UBND thị xã Pleiku (nay là thành phố Pleiku) đã có Quyết định số 167/QĐ-UB ngày 11/5/1989 cấp đất cho bà Đào Thị Minh Chiên là có thực. Tuy nhiên, bản chính đã thất lạc và hiện nay UBND TP Pleiku cũng không còn lưu giữ quyết định này nhưng vẫn còn sơ đồ giao đất bản chính.
UBND TP Pleiku cấp đất cho ông Đại, bà Vui căn cứ vào Đơn xin kê khai đăng ký và sử dụng đất và đơn xin xác minh nguồn gốc đất được UBND phường Trà Bá xác nhận ngày 02/6/1996. Thời điểm này, UBND thị xã Pleiku tiến hành cấp đất cho các hộ dân các xã, phường. Sau khi thẩm tra, đến năm 2000 mới quyết định cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ dân trong đó có hộ ông Đại, bà Vui. Từ năm 2000 đến đầu năm 2007, không có tranh chấp. Đến năm 2007 mới có đơn khiếu nại tranh chấp của bà Chiên. UBND TP Pleiku không có quyết định thu hồi đất của bà Chiên vì lý do trong suốt thời gian cấp đất cho ông Đại, bà Vui, không hề có khiếu nại của bà Chiên nên UBND TP Pleiku không biết có Quyết định giao đất số 167/QĐ-UB ngày 11/5/1989, do đó không tiến hành các thủ tục thu hồi lại đất. Tuy nhiên, quá trình sử dụng đất bà Chiên đã vi phạm các quy định về sử dụng đất quy định tại khoản 4, 5 Điều 14 Luật đất đai năm 1988; khoản 3, 4 Điều 26 Luật đất đai năm 1993; khoản 9, 10, 11 Điều 38 Luật đất đai năm 2003 nên đủ điều kiện để thu hồi đất của bà Đào Thị Minh Chiên. Mặt khác thời hạn giao đất theo Quyết định số 167/QĐ-UB, là 20 năm; tính đến năm 2009 đã hết thời hạn giao đất, Quyết định 167/QĐ-UB đã hết hiệu lực nên UBND TP Pleiku không cần ra quyết định thu hồi.
Đối với ông Đại, bà Vui, là người sử dụng đất ổn định từ trước ngày 15/10/1993 nên đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo Điều 50 Luật đất đai. Do vậy, UBND TP Pleiku không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Đào Thị Minh Chiên.
Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là ông Đại, bà Vui trình bày: Ông bày được UBND thàng phố Pleiku cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số R 892117 ngày 01/9/2000 có nguồn gốc do gia đình ông bà khai hoang từ năm 1989; có thực hiện nghĩa vụ thuế, diện tích được cấp là 2.400 m2. Từ khi khai hoang và được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, gia đình ông bà sinh sống ổn định, không có trang chấp với ai. Đến năm 2007, bà Chiên khiếu nại tranh chấp; ông bà không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của bà Chiên.
Bản án hành chính sơ thẩm số 03/2012/HC-ST ngày 26/10/2012 của Tòa án nhân dân thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai đã quyết định: Bác đơn khởi kiện của bà Đào Thị Minh Chiên về việc yêu cầu Tòa án hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số R 892117 ngày 01/9/2000 của UBND thành phố Pleiku cấp cho ông Nguyễn Ngọc Đại, bà Trần Thị Vui tại làng Ngol, xã Trà Bá, Pleiku, Gia Lai.
Ngày 02/11/2012, người khởi kiện là bà Đào Thị Minh Chiên kháng cáo toàn bộ bản án hành chính sơ thẩm nêu trên
Bản án số 02/2013/HC-PT ngày 19/3/2013 của Tòa án nhân dân tỉnh Gia Lai đã quyết định: Căn cứ khoản 3 Điều 205 Luật tố tụng hành chính, xử: Hủy toàn bộ Bản án hành chính sơ thẩm số 03/2012/HC-ST ngày 26/10/2012 của Tòa án nhân dân thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai, để giải quyết lại theo quy định của pháp luật.
Qua công tác kiểm sát việc giải vụ án nêu trên tại cấp phúc thẩm, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Gia Lai nhận thấy quá trình giải quyết vụ án, Tòa án sơ thẩm có vi phạm nghiêm trọng về thủ tục tố tụng như sau:
Yêu cầu khởi kiện ban đầu của bà Đào Thị Minh Chiên là: Yêu cầu Tòa án hủy bỏ Quyết định cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AĐ 207205 ngày 06/3/2006 của Uỷ ban nhân dân thành phố Pleiku, đã cấp cho ông Nguyễn Ngọc Đại, bà Trần Thị Vui.
Sau đó, tại phiên tòa sơ thẩm ngày 19/4/2012, người khởi kiện – bà Đào Thị Minh Chiên – rút yêu cầu khởi kiện hủy quyết định hành chính của UBND Tp Pleiku về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AĐ 207205 ngày 06/3/2006. Đồng thời, bà Chiên đã yêu cầu khởi kiện như sau: “Yêu cầu Tòa án hủy bỏ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số R 892117 ngày 01/9/2000 của UBND thành phố Pleiku cấp cho ông Đại, bà Vui tại làng Ngol, phường Trà Bá, thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai”.
Xét thấy: Việc thay đổi yêu cầu khởi kiện của bà Chiên thể hiện: Đối tượng khởi kiện đã được thay đổi hoàn toàn mới (quyết định khác, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất khác, thời gian ban hành khác, thửa đất được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất khác). Lẽ ra, tại phiên tòa sơ thẩm ngày 19/4/2012, khi bà Chiên rút đơn yêu cầu khởi kiện ban đầu thì hội đồng xét xử phải tiến hành nghị án, thảo luận và căn cứ vào khoản 2 Điều 139 Luật tố tụng hành chính ra Quyết định đình chỉ giải quyết vụ án hành chính đối với yêu cầu khởi kiện mà bà Chiên đã rút. Tuy nhiên, Hội đồng xét xử lại chấp nhận việc thay đổi yêu cầu khởi kiện của bà Chiên. Quyết định hoãn phiên tòa để xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ bổ sung, đồng thời thông báo thụ lý vụ án bổ sung, là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, vì đối tượng khởi kiện vụ án này không còn.
Trong trường hợp này, sau khi đình chỉ giải quyết vụ án đối với yêu cầu đã rút của bà Chiên, Tòa án cấp sơ thẩm phải hướng dẫn đương sự khởi kiện vụ án khác. Đồng thời tiến hành thụ lý theo yêu cầu khởi kiện đã được bà Chiên thay đổi bằng một vụ án hành chính khác để xem xét tính hợp pháp của Quyết định số 629/QĐ-UB ngày 01/9/2000 của UBND thành phố Pleiku về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số R 892117 ngày 01/9/2000 cho ông Nguyễn Ngọc Đại, bà Trần Thị Vui tại làng Ngol, phường Trà Bá, thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai, mới đúng quy định của pháp luật.
Xét quá trình thụ lý, giải quyết vụ án, Tòa án cấp sơ thẩm có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Gia Lai đã đề nghị và được Hội đồng xét xử chấp nhận, căn cứ khoản 3 Điều 205 của Luật tố tụng hành chính: Hủy toàn bộ bản án hành chính sơ thẩm số 03/2012/HC-ST ngày 26/10/2012 của Tòa án nhân dân thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai, để giải quyết lại theo quy định của pháp luật.