Ngày 30, 31/8/2012, tại Tp. Hội An, tỉnh Quảng Nam, Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã tổ chức tập huấn về công tác Văn phòng, trong đó có nội dung về công tác thi đua, khen thưởng. Tại Hội nghị, Thường trực Hội đồng Thi đua, Khen thưởng Ngành đã quán triệt những nội dung mới về công tác thi đua, khen thưởng được quy định trong Nghị định số 42/2010/NĐ-CP ngày 15/4/2010 của Chính phủ thay thế Nghị định số 121/2005/NĐ-CP ngày30/9/2005 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thi đua, Khen thưởng và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, Khen thưởng..
Đổi mới mạnh mẽ về nhận thức để khắc phục
tồn tại công tác thi đua, khen thưởng ngành Kiểm sát
Ngày 30, 31/8/2012, tại Tp. Hội An, tỉnh Quảng Nam, Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã tổ chức tập huấn về công tác Văn phòng, trong đó có nội dung về công tác thi đua, khen thưởng. Tại Hội nghị, Thường trực Hội đồng Thi đua, Khen thưởng Ngành đã quán triệt những nội dung mới về công tác thi đua, khen thưởng được quy định trong Nghị định số 42/2010/NĐ-CP ngày 15/4/2010 của Chính phủ thay thế Nghị định số 121/2005/NĐ-CP ngày30/9/2005 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thi đua, Khen thưởng và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, Khen thưởng; Thông tư số 02/2011/TT-BNV ngày 24/11/2011 hướng dẫn thực hiện Nghị định số 42/2010/NĐ-CP ngày 15/4/2010 của Chính phủ; Nghị định số 39/2012/NĐ-CP ngày 27/4/2012 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 42/2010/NĐ-CP ngày 15/4/2010 của Chính phủ.
Qua việc hệ thống lại các văn bản pháp luật quy định về công tác thi đua, khen thưởng, tạo điều kiện để toàn Ngành thống nhất nhận thức quan điểm cơ bản và chủ yếu để tổ chức thực hiện tốt các quy định mà các văn bản pháp luật đã đề ra.
Tại Hội nghị này, Thường trực Hội đồng thi đua, khen thưởng Ngành đã nhận định: Trong thời gian qua, nhìn chung Ban Cán sự Đảng, lãnh đạo và Hội đồng Thi đua - Khen thưởng ngành Kiểm sát đã có sự quan tâm chỉ đạo thường xuyên; nhận thức và trách nhiệm của Viện kiểm sát các cấp trong tổ chức các phong trào thi đua, đã từng bước được phát huy; đội ngũ cán bộ của Ngành không ngừng được rèn luyện về phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống và trình độ nghiệp vụ, có ý thức phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ.
những thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua ngành Kiểm sát đã được Đảng, Nhà nước ghi nhận và tặng thưởng nhiều danh hiệu cao quý.
Viện kiểm sát nhân dân tối cao cũng đã kịp thời khen thưởng đối với nhiều tập thể và cá nhân có thành tích tiêu biểu trong phong trào thi đua xây dựng người cán bộ công chức “Trung thành, sáng tạo, tận tuỵ, gương mẫu”; các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác nghiệp vụ; trong các lĩnh vực hoạt động báo chí, hoạt động của “Ban vì sự tiến bộ của phụ nữ”, tập thể, cá nhân có thành tích phục vụ những sự kiện chính trị lớn,.…
Bên cạnh những thành tích đã đạt được, phong trào thi đua yêu nước của ngành Kiểm sát còn bộc lộ một số yếu kém, là:
Nhận thức về vai trò, vị trí của công tác thi đua, khen thưởng ở một số đơn vị, một số cán bộ công chức chưa sâu sắc, toàn diện, dẫn đến việc phát động và tổ chức phong trào thi đua chưa đồng bộ, chất lượng, hiệu quả chưa cao.
Công tác sơ kết, tổng kết các phong trào thi đua tuy đã được chú trọng, nhưng chưa thường xuyên, kịp thời. Việc khen thưởng còn mang tính hình thức, thiếu kịp thời, chưa gắn trực tiếp với kết quả thực hiện nhiệm vụ chuyên môn nên tính động viên, khích lệ còn hạn chế; công tác khen thưởng chưa toàn diện, còn nặng về khen thưởng đối với cán bộ quản lý, lãnh đạo của các cơ quan các cấp; cán bộ, công chức, công nhân viên lao động trực tiếp được khen thưởng chiếm tỷ lệ thấp. Theo thống kê của Ngành, trong các năm từ năm 2007 đến năm 2010, cán bộ lãnh đạo từ cấp phòng và tương đương trở lên đến cấp vụ và tương đương được khen thưởng Huân chương Lao động các loại theo tiêu chuẩn khen thưởng thường xuyên chiếm tỉ lệ là 92,5%; được tặng Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ chiếm tỉ lệ 87,6%; được tặng danh hiệu Chiến sỹ thi đua toàn quốc chiếm tỉ lệ là 88%.
Viện kiểm sát các cấp chưa quan tâm phát hiện, bồi dưỡng nhân điển hình tiên tiến. Mặc dù ngành Kiểm sát đã tổ chức tốt Hội nghị điển hình tiên tiến nhưng việc tuyên truyền, nêu gương các cá nhân điển hình chưa được phát huy.
Công tác bồi dưỡng nghiệp vụ thi đua, khen thưởng cha tiến hành thường xuyên; cán bộ làm công tác thi đua, khen thưởng ở cấp tỉnh không ổn định, thường xuyên thay đổi và làm kiêm nhiệm nhiều việc nên còn nhiều hạn chế trong công tác tham mưu cho lãnh đạo về công tác tổ chức, phát động phong trào, sơ kết, tổng kết công tác thi đua khen thưởng.
Việc kiện toàn bộ máy công tác thi đua khen thưởng của ngành tuy đã có kế hoạch đề ra nhưng tiến độ thực hiện còn chậm nên chưa đảm bảo đủ lực lượng để thực hiện việc kiểm tra, đôn đốc công tác thi đua, khen thưởng một cách thường xuyên, vì vậy các phong trào thi đua của ngành còn hạn chế về chiều sâu.
Qua thực tế theo dõi, kiểm tra, thẩm định công tác thi đua, khen thưởng của toàn Ngành, những hạn chế trên đã bộc lộ qua các tác nghiệp cụ thể về công tác thi đua, khen thưởng như sau:
1. Về tổ chức thực hiện phong trào thi đua.
Căn cứ vào Luật Thi đua, Khen thưởng, ngành kiểm sát đã ban hành Quy chế Thi đua, khen thưởng theo Quyết định số 307 ngày 3/7/2008. Quy chế này đã quy định căn cứ để xét tặng danh hiệu thi đua là phải đăng ký tham gia phong trào thi đua nhưng thực tế đối với phong trào thi đua thường xuyên đã có đơn vị không đăng ký thi đua theo quy định và đối với phong trào thi đua theo đợt thì hầu như các đơn vị đều không thực hiện. Mặt khác, việc gửi đăng ký thi đua của các đơn vị tới VKSND tối cao cũng đều không đúng thời gian mà Quy chế đã đề ra. Bên cạnh đó, mặc dù đã có quy định là: sau mỗi đợt sơ kết phong trào thi đua, các Viện kiểm sát cấp tỉnh, các đơn vị trực thuộc VKSND tối cao có báo cáo gửi về VKSND tối cao nhưng việc này đều không được thực hiện. Vì vậy, việc thực hiện xét khen thưởng cho các tập thể và cá nhân trong các đợt thi đua ngắn hạn thực hiện thắng lợi nghị quyết về kinh tế xã hội của Đại hội đảng toàn quốc lần thứ X trước đây cũng như Nghị quyết Đại hội đảng toàn quốc lần thứ XI hiện nay, Thường trực hội đồng thi đua, khen thưởng ngành chỉ nhận được tờ trình của các đơn vị đề nghị Viện trưởng VKSND tối cao tặng Bằng khen mà không biết các tập thể và cá nhân được đề nghị đạt thành tích như thế nào, thành tích đó có tương xứng với các tiêu chuẩn thi đua đã đặt ta không.
2. Về khen thưởng.
- Trước hết việc xác định đối tượng khen thưởng và tiêu chuẩn khen thưởng.
Theo Quy chế 307 quy định về đối tượng để xét đề nghị công nhận chiến sỹ thi đua ngành Kiểm sát nhân dân là xét chọn không quá 75% trong số các cá nhân đạt tiêu chuẩn để đề nghị nhằm lựa chọn được những người tiêu biểu, thật sự xứng đáng để vinh danh. Thế nhưng các đơn vị đều không thực hiện theo quy định. Bên cạnh đó, đối với các tiêu chuẩn quy định cho các danh hiệu như Cờ ngành, Cờ Chính phủ, thực tế có nhiều đơn vị không đạt các chỉ tiêu thi đua đặt ra đối với các danh hiệu này nhưng vẫn "quyết tâm" đề nghị.
Về tiêu chuẩn để nghị tặng thưởng Huân chương lao động theo tiêu chuản thường xuyên, mặc dù luật đã quy định cụ thể là đối tượng là cá nhân phải liên tục đạt danh hiệu 7 năm liên tục đạt danh hiệu chiến sỹ thi đua cơ sở và 2 lần được tặng bằng khen cấp bộ hoặc 1 lần được tặng bằng khe của thủ tướng Chính phủ nhưng không hiểu nhận thức thế nào mà dù đã có quy định rõ ràng như vậy mà có đơn vị ( xin lưu ý đây là đơn vị trực thuộc VKSND tối cao) lại đưa cả những đối tượngj không đáp ứng tiêu chuẩn trên vào tờ trình đề nghị tặng thưởng Huân chương lao động theo tiêu chuẩn thường xuyên.
Trong phong trào thi đua thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI và cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới, Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã quy định rõ đối tượng, số lượng khen thưởng cho tập thể là cấp phòng thuộc Viện kiểm sát cấp tỉnh và thuộc các đơn vị trực thuộc VKSND tối cao nhưng vẫn có đơn vị lại làm ngược lại là đề nghị khen thưởng cho Viện kiểm sát cấp tỉnh mà không đề nghị khen cho các đối tượng như quy định hoặc có đơn vị lại đề nghị khen quá số lượng mà VKSND tối cao đã quy định. Đáng chú ý là, vì thành tích chung và để đảm bảo quyền lợi cho các tập thể nhỏ trong phong trào thi đua, Thường trực hội đồng thi đua, khen thưởng ngành đẫ yêu cầu khắc phục nhưng không thực hiện hoặc chậm thực hiện.
- Về xét tặng Kỷ niệm chương Bảo vệ pháp chế ngành kiểm sát nhân dân.
Trước khi thực hiện việc xét tặng Kỷ niệm chương Bảo vệ pháp chế hàng năm, Viện kiểm sát nhân dân tối cao đều có hướng dẫn và nhắc các đơn vị nghiên cứu kỹ các quy định tại Điều 4, Điều 5 của Quy chế 306 quy định về xét tặng Kỷ niệm chương Bảo về pháp chế. Thế nhưng khi áp dụng nhiều địa phương vẫn còn lúng túng nên đã đề nghị cả các đối tượng không đúng theo quy định gây khó khăn cho việc kiểm tra, thẩm định cho VKSND tối cao.
3. Về lập thủ tục hồ sơ đề nghị khen thưởng.
Trong quá trình kiểm tra, thẩm định hồ sơ đề nghị khen thưởng của các đơn vị, Thường trực hội đồng thi đua, Khen thưởng ngành thấy nổi lên các dạng vi phạm chủ yếu sau:
- Có báo cáo thành tích nhưng không thể hiện được thành tích thi đua đã đạt được phù hợp với tiêu chuẩn đề nghị khen thưởng. Về vấn đề này, các đồng chí phải thống nhất nhận thức rằng, việc khen thưởng là phải dựa trên thành tích thi đua chứ không phải liệt kê các công việc làm thường xuyên theo nhiệm vụ được giao đối với cá nhân hoặc kế hoạch, chương trình công tác đề ra hàng năm đối với tập thể. Vì vậy, báo cáo phải nêu bật được thành tích đạt được là thành tích gì, chất lượng, hiệu quả như thế nào và đánh giá tác động tích cực của thành tích đó trong một đơn vị, một địa phương cùng với tính hơn hẳn trong so sánh với một tập hợp những tiêu chí về thực hiện nhiệm vụ trong những thời gian trước đó.
- Đề nghị cùng thời điểm 2 hình thức khen thưởng cấp nhà nước.
Tại khoản 20, Điều 53, nghị định số 42 quy định; trong 1 năm không trình 2 hình thức khen thưởng cấp nhà nước (trừ trường hợp đột xuất). Các trường hợp đề nghị tặng thưởng huân chương có tiêu chuẩn lien quan đế bằng khen của thủ tướng Chính phủ, thì sau 2 năm được tặng Bằng khen thủ tướng chính phủ mới đề nghị xét tặng huân chương. Tại Thông tư 02 của Bộ Nội vụ cũng giải thích rõ ràng là: Khen thưởng cấp nhà nước là các hình thức khen thưởng gồm Bằng khen thủ tướng Chính phủ, Danh hiệu chiến sĩ thi đua toàn quốc và huân chương các loại. thế nhưng, mặc cho các quy định rõ ràng như vậy, các đơn vị vẫn "vô tình" không thực hiện.
Đối với các danh hiệu thấp hơn, tuy cùng 1 thành tích, đề nghị xét khen thưởng cùng thời điểm, có đơn vị cũng đề nghị xét cho mình cả 2 danh hiệu.
- Lập hồ sơ đề nghị công nhận danh hiệu Chiến sĩ thi đua ngành hoặc tặng bằng khen của viện trưởng VKSND tối cao cho các cá nhân nhưng không có xacx nhận của Hội đồng công nhận sáng kiến hoặc giải pháp công tác; không thành lập hội đồng này của đơn vị để xác nhận thành tích thi đua.
Qua các hạn chế đã nêu trên đây, chúng ta thấy rằng, việc nhận thức quy trình Khen thưởng chưa được chú ý. Đối với vấn đề khen thưởng, trước khi thực hiện đề nghị khen thưởng và khen thưởng cho mỗi tập thể , cá nhân, chúng ta luôn đặt ra các câu hỏi là: Đối tượng khen thưởng có đúng không; tiêu chuẩn khen thướng đã đáp ứng chưa; hồ sơ thủ tục đề nghị khen thưởng hoặc khen thưởng phải thực hiện như thế nào. Sau đó, tùy theo từng đối tượng, danh hiệu, hình thức khen thưởng chúng ta sẽ đưa từng loại tiêu chuẩn áp dụng vào cho phù hợp, đồng thời lập hồ sơ cho các đối tượng được khen thưởng hoặc đề nghị khen thưởng cho phù hợp.
Như vậy, có thể kết luận rằng, để xảy ra tình trạng trên, trước hết thuộc về trách nhiệm của các cán bộ được phân công thực hiện nhiệm vụ chưa được đề cao và nhận thức về các quy định mà Luật và các văn bản có liên quan đến công tác thi đua khen thưởng còn hạn chế. Hạn chế này, theo chúng tôi thì có nguyên nhân từ phương pháp luận, từ cách nhận thức và giải quyết vấn đề cụ thể.
Hy vọng rằng qua hội nghị tập huấn này, nhận thức về công tác thi đua, khen thưởng sẽ được nâng lên, các quy định pháp luật về thi đua khen thưởng sẽ tiếp tục được quan tâm nghiên cứu với tinh thần trách nhiệm cao hơn nữa để cho việc áp dụng pháp luật được nhuần nhuyễn hơn, chính xác hơn, tạo điều kiện cho việc tổ chức phong trào thi đua càng ngày càng thiết thực và việc khen thưởng ngày một kịp thời, chính xác, động viên tích cực phong trào thi đua yêu nước sôi nổi của ngành Kiểm sát nhân dân đã và đang phát động hiện nay.
Bùi Văn Luận