Hoàn thiện chính sách giáo dục: Tháo gỡ nút thắt, tạo nền tảng cho đổi mới căn bản và toàn diện

Gỡ nút thắt lớn ở giáo dục mầm non vùng cao
Dẫn chứng thực tế cho thấy những khó khăn, nút thắt của giáo dục mầm non ở miền núi, biên giới và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đại biểu Lý Thị Lan, đoàn ĐBQH tỉnh Tuyên Quang nhấn mạnh nếu không giải được bài toán mầm non, mọi mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục đều không thể thành hiện thực. “Trẻ mầm non không thể đi bộ đường dài, không thể ở bán trú dài ngày vì còn quá nhỏ và địa hình chia cắt. Do đó, việc đến lớp khó khăn khiến chúng ta không thể vận hành trường mầm non như ở khu vực thuận lợi. Một đứa trẻ vùng cao đến lớp là sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị, nhưng trước hết đó là sự bền bỉ kiên trì của người thầy, người cô. Dù cơ sở vật chất đã được đầu tư, nếu không có giáo viên ngay tại thôn, bản, chúng ta không thể mở lớp cho nhóm trẻ từ 2 đến 3 tuổi và không thể đạt mục tiêu phổ cập mầm non 3 đến 5 tuổi ở vùng này”, đại biểu chia sẻ.

Từ dẫn chứng thực tế, đại biểu Lý Thị Lan đề nghị bổ sung vào Điều 29 dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục nội dung quy định: “Địa phương được tổ chức mô hình trường chính, điểm trường, nhóm trẻ phù hợp với điều kiện địa hình; nhà nước đảm bảo biên chế và điều kiện tối thiểu cho điểm trường mầm non tại vùng miền núi, biên giới và vùng đồng bào dân tộc thiểu số”. Theo đại biểu đây là cơ sở pháp lý đảm bảo các tỉnh miền núi, biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số duy trì điểm trường một cách hợp lý, có phân bổ về biên chế. Điều này cũng giúp chấm dứt tình trạng muốn mở lớp, muốn duy trì điểm trường mầm non nhưng không có cô, không có vị trí việc làm. Mô hình này đảm bảo đúng quan điểm xuyên suốt "Ở đâu có học sinh thì ở đó phải có thầy giáo". Đồng thời, đảm bảo sự thống nhất với định hướng chung của trường lớp miền núi biên giới: mầm non ở tại chỗ gần dân, điểm trường và nhóm trẻ, tiểu học và trung học cơ sở tập trung bán trú liên cấp.

Nhấn mạnh “chìa khóa” giải quyết nút thắt này là giáo viên bản địa, đại biểu Lý Thị Lan cho rằng yếu tố quyết định chất lượng giáo dục là nhà giáo, không phải cơ sở vật chất hay thiết bị. Tuy nhiên, miền núi, biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số luôn đối mặt với việc thiếu giáo viên trầm trọng. “Giáo viên bản địa là linh hồn của lớp học mầm non vì họ nói được tiếng dân tộc, hiểu phong tục, được phụ huynh tin tưởng và gắn bó lâu dài với trường, với bản, với học trò. Nếu không giải quyết được bài toán đào tạo và tuyển giáo viên bản địa, nút thắt giáo dục mầm non sẽ không bao giờ được giải quyết tận gốc”, đại biểu nhấn mạnh.

Hoàn thiện tiêu chí đánh giá trẻ mầm non: Đảm bảo tính khả thi và phù hợp từng lứa tuổi

Tại Khoản 6 Điều 1 dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục quy định, một trong các yêu cầu bảo đảm chương trình giáo dục mầm non là yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực sau giáo dục nhà trẻ và giáo dục mẫu giáo. Đồng thời, quy định nội dung, hoạt động, phương pháp, hình thức, môi trường giáo dục, đánh giá sự phát triển của trẻ em. Theo đại biểu Cầm Thị Mẫn, đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa đây là bước tiến quan trọng trong việc định hướng giáo dục mầm non theo hướng phát triển toàn diện, không chỉ có kiến thức mà còn phẩm chất, năng lực và tâm lý xã hội. Việc quy định phương pháp, hình thức, môi trường giáo dục, đánh giá sự phát triển của trẻ em là phù hợp với xu hướng giáo dục hiện đại, lấy trẻ em làm trung tâm.

Tuy nhiên, đại biểu nhận thấy các quy định nêu trên còn chung chung, khó xác định. Đặc biệt, đối với cấp học mầm non là cấp học đầu đời, có tính chất đặc thù. Nếu không có tiêu chí đánh giá và áp dụng cụ thể, phù hợp với lứa tuổi thì rất khó áp dụng trong thực tiễn, không bảo đảm tính khả thi. Do đó, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, chỉnh lý Khoản 6 Điều 1 như sau: “Quy định yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực sau giáo dục nhà trẻ và giáo dục mẫu giáo; quy định nội dung, hoạt động, phương pháp, hình thức, môi trường giáo dục, đánh giá sự phát triển phù hợp với từng lứa tuổi của trẻ em”.

Góp ý đối với khoản 7, Điều 19 của dự thảo Luật quy định tuổi của học sinh vào học lớp 10 là 15 tuổi và được tính theo năm, đại biểu Trần Thị Nhị Hà đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội cho rằng quy định theo hướng đúng tuổi như vậy là chưa thật sự phù hợp trong bối cảnh đang thúc đẩy phát triển nhân tài, xây dựng nền giáo dục mở, linh hoạt và hiện đại. Lý giải rõ hơn đại biểu cho biết, thực tiễn trong nước và kinh nghiệm quốc tế đều cho thấy có những học sinh xuất sắc, vượt trội hoàn toàn có khả năng học vượt lớp. Nếu áp dụng cứng một mốc tuổi duy nhất, chúng ta vô hình chung đóng khung cho sự phát triển của những tài năng đặc biệt mà lẽ ra phải được khuyến khích, bồi dưỡng và tạo điều kiện. Ngược lại, cũng có những trường hợp học sinh ốm đau, gián đoạn học tập dẫn tới việc không thể đáp ứng yêu cầu tuổi khi vào lớp 10, như vậy chúng ta sẽ vô tình tạo ra rào cản cho chính các em, những đối tượng cần được hỗ trợ nhất. Cho rằng đây là nội dung mang tính kỹ thuật và điều hành, đại biểu đề nghị không nên quy định trong Luật, mà Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành thông tư quy định nội dung này.

Đề xuất mạnh dạn bỏ thi tốt nghiệp trung học phổ thông

Nêu quan điểm nên mạnh dạn bãi bỏ việc tổ chức hai kỳ thi cùng lúc: thi tốt nghiệp phổ thông và lấy kết quả để xét tuyển đại học, đại biểu Tô Văn Tám, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ngãi nhận thấy bản chất của hai kỳ thi này khác nhau. Theo đó, xét tốt nghiệp phổ thông chỉ nhằm đánh giá ngưỡng đạt được chuẩn trung học phổ thông. Trong khi đó, thi đại học lại nhằm mục đích so sánh giữa các học sinh để chọn ra những người đủ điều kiện vào học đại học, những người có kiến thức, kỹ năng chuyên môn, khả năng nghiên cứu cơ bản, đổi mới sáng tạo và kỹ năng thực hành. “Vì hai bản chất khác nhau này rất khó để tổ chức một kỳ thi chung mà vẫn đạt được mục tiêu kép. Đề nghị mạnh dạn bỏ kỳ thi trung học phổ thông và chỉ giữ lại một kỳ thi đại học. Kỳ thi đại học sẽ có tính phân hóa rất cao để chọn người có năng lực, phù hợp với trình độ cao của bậc đại học. Cách thức tổ chức thi thế nào sẽ do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định”, đại biểu đề xuất.

Bày tỏ tán thành nội dung sửa đổi bổ sung tại khoản 2 Điều 9 về phân luồng trong giáo dục, đại biểu Tô Văn Tám cho rằng phân luồng không phải là sự chia tách hay phân biệt đối xử đối với người học, mà là tạo ra nhiều cơ hội, nhiều lựa chọn phù hợp với năng lực, sở trường và hoàn cảnh của người học khi bước vào đời. 
Để tổ chức thực hiện phân luồng trong giáo dục có hiệu quả, theo đại biểu cần phải có một giải pháp tổng thể và đồng bộ. “Đề nghị dự thảo cần bổ sung quy định mang tính nguyên tắc về trách nhiệm phối hợp tổ chức hướng nghiệp giáo dục giữa nhà trường, gia đình, doanh nghiệp và chính quyền nhà nước. Cụ thể, nhà trường đóng vai trò đổi mới sáng tạo, gia đình và học sinh thay đổi nhận thức, doanh nghiệp đồng hành, và cơ quan nhà nước dẫn dắt bằng chính sách. Đây sẽ là cơ sở để Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định chi tiết về hướng nghiệp và phân luồng" đại biểu đề nghị./.