Lễ ký kết Thông tư liên tịch hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 205/2025/QH15 về việc thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công

Tham dự buổi Lễ có đồng chí Nguyễn Thị Tuyến, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam; đồng chí Nguyễn Trọng Đàm, Chủ tịch Hội Bảo trợ người khuyết tật và trẻ mồ côi Việt Nam; đại diện Lãnh đạo các bộ, ngành được phân công ký Thông tư liên tịch, Quy chế phối hợp.

Cùng dự có các đồng chí Phó Viện trưởng VKSND tối cao: Đồng chí Nguyễn Quang Dũng, đồng chí Nguyễn Đức Thái; các đồng chí Kiểm sát viên VKSND tối cao; Thủ trưởng các đơn vị thuộc VKSND tối cao; đại diện lãnh đạo VKSND các tỉnh, thành phố thực hiện thí điểm (Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ, Quảng Ninh và Đắk Lắk); cùng lãnh đạo, công chức một số đơn vị thuộc VKSND tối cao, các bộ, ngành, các hội trực tiếp tham gia trong quá trình dự thảo, lấy ý kiến và hoàn thiện dự thảo Thông tư liên tịch và Quy chế phối hợp.

Tại buổi Lễ, đồng chí Đỗ Mạnh Bổng, Vụ trưởng Vụ Kiểm sát án dân sự (Vụ 9) VKSND tối cao trình bày Báo cáo tóm tắt quá trình xây dựng và nội dung cơ bản của Thông tư liên tịch và Quy chế phối hợp. Theo đó, Thông tư liên tịch gồm 04 chương, 30 Điều quy định một số đối tượng, lĩnh vực được bảo vệ theo Nghị quyết số 205/2025/QH15, đó là: “Người dân tộc thiểu số cư trú tại vùng có điều kiện kinh tế-xã hội đặc biệt khó khăn”; “Đầu tư công”; “Tài sản công”; “Bảo vệ lợi ích công trong lĩnh vực đất đai”; “Tài nguyên”; “Môi trường”; “Hệ sinh thái”; “Di sản văn hoá”; “An toàn thực phẩm”; “An toàn dược phẩm”; “Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng”.

Quy chế phối hợp gồm 03 chương, 22 Điều và xác định rõ nội dung cần phối hợp, đó là: Phối hợp trong việc cung cấp thông tin về vụ án dân sự công ích; phối hợp trong việc cung cấp, trao đổi thông tin chung về bảo vệ quyền dân sự của chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc lợi ích công; phối hợp trong việc thực hiện biện pháp kiểm tra, xác minh, thu thập thông tin, tài liệu, chứng cứ; phối hợp khi Viện kiểm sát yêu cầu cung cấp thông tin, tài liệu, chứng cứ mà các Hội đang lưu giữ, quản lý; phối hợp khi Viện kiểm sát trưng cầu ý kiến chuyên môn của các Hội; phối hợp khi Viện kiểm sát đề nghị cử người tham gia, chứng kiến việc kiểm tra, xác minh, thu thập thông tin, tài liệu, chứng cứ; phối hợp theo dõi cơ quan, tổ chức, cá nhân chấm dứt vi phạm, áp dụng biện pháp để ngăn chặn, khắc phục hậu quả; phối hợp trong việc Viện kiểm sát thông báo khởi kiện; phối hợp thực hiện kiến nghị khởi kiện của Viện kiểm sát; phối hợp trong việc hỗ trợ khởi kiện; phối hợp trong kiểm sát việc giải quyết, tham gia phiên tòa xét xử vụ án dân sự công ích; phối hợp trong công tác xây dựng pháp luật, nghiên cứu khoa học và đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; phối hợp trong việc xây dựng báo cáo.

Phát biểu khai mạc buổi Lễ, đồng chí Nguyễn Huy Tiến, Viện trưởng VKSND tối cao cho biết, trong những năm qua, Đảng, Nhà nước luôn quan tâm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhóm dễ bị tổn thương và lợi ích công. Tuy nhiên, vai trò khởi kiện của các cơ quan, tổ chức, cá nhân chưa thực sự hiệu quả. Trước yêu cầu, nhiệm vụ trên, Ban Thường vụ Đảng ủy VKSND tối cao đã chủ trì, xây dựng Đề án và trình Bộ Chính trị.

Ngày 24/6/2025, Quốc hội khoá XV đã thông qua Nghị quyết số 205/2025/QH15 giao VKSND thực hiện thí điểm 03 năm, từ 01/01/2026 tại 06 tỉnh, thành phố (Hà Nội, Quảng Ninh, Đà Nẵng, Đắk Lắk, TP Hồ Chí Minh và Cần Thơ), tập trung bảo vệ 02 nhóm là các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương bị xâm phạm quyền dân sự và lợi ích công.

Thực hiện Nghị quyết của Quốc hội, VKSND tối cao đã chủ trì, phối hợp với Tòa án nhân dân tối cao và 12 bộ, ngành khác có liên quan xây dựng Dự thảo Thông tư liên tịch, gồm: Kiểm toán Nhà nước, Thanh tra Chính phủ, Bộ Công an, Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Bộ Công thương, Bộ Xây dựng, Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, Bộ Dân tộc và Tôn giáo.

Thông tư liên tịch đã tập trung hướng dẫn, làm rõ các quy định của Nghị quyết số 205/2025/QH15 về 03 vấn đề chính sau, đó là: Đối tượng, lĩnh vực được bảo vệ theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 và nguyên tắc thực hiện việc khởi kiện để bảo vệ các đối tượng này; nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm của Viện kiểm sát nhân dân và các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan trong việc cung cấp, tiếp nhận, xử lý thông tin, khởi kiện và giải quyết vụ án dân sự công ích; trình tự, thủ tục cung cấp, tiếp nhận xử lý thông tin; xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ; khởi kiện, giải quyết và thi hành án đối với vụ án dân sự công ích.

Cùng với việc xây dựng Thông tư liên tịch trên, VKSND tối cao đã chủ động phối hợp với các tổ chức chính trị-xã hội, tổ chức xã hội có chức năng, nhiệm vụ, tôn chỉ, mục đích bảo vệ quyền dân sự của chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công xây dựng Dự thảo Quy chế phối hợp, với sự tham gia của 07 tổ chức Hội, gồm: Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội Người cao tuổi Việt Nam, Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, Hội Bảo trợ người khuyết tật và trẻ mồ côi Việt Nam, Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam, Hội Khoa học kỹ thuật an toàn thực phẩm Việt Nam, Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam.

Dự thảo Quy chế phối hợp đã thiết lập cơ chế chặt chẽ, linh hoạt, hiệu quả thông qua các hình thức phối hợp đa dạng, sử dụng ứng dụng số và nội dung phối hợp xuyên suốt quá trình từ việc cung cấp thông tin, xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ đến việc thông báo, kiến nghị khởi kiện, hỗ trợ khởi kiện, Viện kiểm sát khởi kiện và tham gia vào việc giải quyết vụ việc tại Toà án. Bên cạnh đó, quan hệ phối hợp còn được thực hiện trong các hoạt động mang tính chất hỗ trợ như cung cấp, trao đổi thông tin, tình hình chung; trong xây dựng, hoàn thiện pháp luật, nghiên cứu khoa học, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ... Quy chế phối hợp này là cơ sở, điều kiện để các Hội và Viện kiểm sát thực hiện tốt, hiệu quả hơn chức năng, nhiệm vụ, tôn chỉ, mục đích bảo vệ quyền dân sự của chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương và lợi ích công được Đảng và Nhà nước tin tưởng giao phó.

Thay mặt Lãnh đạo VKSND tối cao – cơ quan chủ trì soạn thảo, đồng chí Viện trưởng VKSND tối cao trân trọng cảm ơn các đồng chí đã tích cực tham gia phối hợp xây dựng các dự thảo và tham dự để thực hiện ký kết. Đồng thời nhấn mạnh đây là sự kiện quan trọng, lịch sử, mang sứ mệnh vẻ vang, mở ra một hành trình mới bảo vệ người yếu thế và lợi ích công; bày tỏ tin tưởng rằng các dự thảo sau khi ký kết, sẽ sớm đi vào cuộc sống, đem lại những giá trị nhân văn, tốt đẹp, bền vững trong quá trình hội nhập, phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.